Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

آدم، آدم ابوالبشر يا بابا آدم، پدر همه‌ي انسان‌ها كه برابر نص كتاب‌هاي مقدس در اديان ابراهيمي خداوند او را به «خلقت دفعي» از خاك آفريده و از روح خود در او دميده است.1 خداوند هم‌چنين، آدم را «خليفه»ي خود در روي زمين2 و «صورت» (نماد يا ايماژ) خويش قرار داده3 و ملائكه را به سجود و گرامي‌داشت او امر فرموده است.4 همه‌ي فرشتگان، آدم را سجده كردند، امّا شيطان (ابليس) از فرمان خدا سرپيچي كرد.5 آدم و همسرش حوا در بهشت مي‌زيستند، ولي به وسوسه‌ي شيطان از «شجره‌ي منهيه» خوردند و به كيفر آن از بهشت به زمين رانده شدند.6 در تفسيرها و روايت‌ها نيز داستان جدايي آدم و حوا به‌تفصيل به شكل داستان‌هاي ديني بازگو شده كه سرانجام پس از پشيماني و فراگرفتن «كلمات» (به‌قول شيعه توسل آدم به انوار مقدس پنج تن) به قبول توبه‌ي او و وصال مجدد آدم و حوا منجر مي‌شود.7

اكثر مفسّران معاصر، داستان خلقت آدم در قرآن مجيد و ديگر متون ديني، به‌طور تمثيلي و رمزي تفسير و تأويل كرده‌اند. شجره‌ي منهيه، رمز شرّ و مفسده است. شيطان، رمز نفس وسوسه‌گر است. تلقي به كلمات الله از سوي آدم، رمز استعداد فراگيري همه‌ي دانش‌هاي جهان است.8

 

مآخذ:

  1. قرآن. آل‌عمران، 59؛ عهد عتيق، سفر تكوين، باب دوم، 8 .
  2. قرآن. بقره، 20.
  3. خلق‌ الله آدم علي صورته.
  4. قرآن. بقره، 24.
  5. طباطبايي، محمّدحسين. الميزان. بيروت: اعلمي، 1973 م، ج 1، ص 126ـ130.
  6. ابوالفتوح رازي. تفسير. ج 1، ص 150.
  7. ملاحسين كاشفي. روضة الشهداء. باب آدم؛ مجلسي، محمّدباقر. بحارالانوار. ج 11، ص 97 و ج 57، ص 321.
  8. رشيدرضا، محمّد. المنار. بيروت: دارالعرفه، ج 1، ص 288، ج 8، ص 328ـ357.
    سیدحسن امین