Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

آزاديستان، نشريه‌اي با انديشه‌هاي نوجويانه كه در روزگاران پس از انقلاب مشروطه در شهر تبريز انتشار يافت. صاحب امتياز و مدير اين مجله، تقي رفعت از شاعران و نويسندگان متجدد و با استعداد آذربايجان بود. او پيش از انتشار اين مجله، نمونه‌هاي آثار خود را در روزنامة تجدد چاپ مي‌كرد. با انتشار آزاديستان كه جنبة ادبي آن غالب بود نوشته‌هاي خود را در آن درج مي‌كرد.

شمارة نخست آزاديستان در 13 صفحه در رمضان 1338ق منتشر شد. اين شماره توجه اديبان برجستة آن روزگار را برانگيخت چنانكه وحيد دستگردي در مجلة ارمغان به تفصيل آن را معرفي كرد و حتي قصيده‌اي در ستايش آن سرود.

رفعت اديبي نوگرا بود و با نوگرايان آن روزگار روابطي حسنه داشت و نتايج افكار و آثار آنان را در نشرية خود به چاپ مي‌رساند.

چنانكه شمس كسمايي نوشته‌هاي خود را در اين روزنامه به چاپ مي‌رساند. گروهي چنين پنداشته‌اند كه آزاديستان نخستين نغمه‌هاي نوگرايي و تجددخواهي در ادب فارسي را سر داده، اما انديشه‌اي درست نيست. پيش از آن عشقي و شاعران ديگر افكار تازة ادبي خود را تا حدي منتشر كرده بودند.

دورة انتشار آزاديستان كوتاه بود و تنها چند شمارة آن به چاپ رسيد. تقي رفعت در زمرة هواداران سرسخت شيخ محمد خياباني در تبريز بود. با سركوبي نهضت خيابان و كشته شدن او در ذيحجة 1338ق، رفعت نيز كه دچار سرخوردگي شديد شده بود همان روز در بيرون شهر تبريز خودكشي كرد.

 

مآخذ:

  1. صدرهاشمي، محمد. تاريخ جرائد و مجلات ايران. اصفهان: 1327، ج 1/ 149-150؛ محيط طباطبايي، سيد محمد. تاريخ تحليلي مطبوعات ايران. تهران: 1366، ص 171-172.
    سیدعلی آل‌داود