Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

آستارا، نام شهري و رودي در دورترين نقطة ساحل غربي درياي خزر در، شمالي‌ترين بخش در استان گيلان. شهرستان آستارا، برابر آخرين تغييرات تقسيمات كشوري، در 1383ش، داراي 2 شهر، 2 بخش و 4 دهستان1 است. اين شهرستان از جنوب با شهرستان هشتپر (در استان گيلان)، از غرب با شهرستان نمين (در استان اردبيل)، از شرق با درياي خزر و از شمال با كشور آذربايجان هم مرز است.2 كوه‌هاي تالش كه از جنوب به شمال استان كشيده شده در غرب اين شهرستان واقع شده است. شهرستان آستارا يكي از پرباران‌ترين نقاط ايران و تقريباً پوشيده از جنگل است.

شهر آستارا، با ً30 َ52 ْ48 طول شرقي و ً00 َ26 ْ38 عرض شمالي و ارتفاع 22 متر پايين‌تر از سطح دريا،3 در فاصلة 511 كيلومتري از تهران و 187 كيلومتري از مركز استان (رشت) واقع است.4 رود آستارا مرز اين شهر با شهري همنام واقع در آن سوي مرز، در سرزمين اَران (=كشور جمهوري آذربايجان) است كه از كوه‌هاي تالش سرچشمه گرفته و به درياي خزر مي‌ريزد.5 آستارا با نام‌هاي «استاره» و «دهنه‌كنار»6، پيش‌تر بخشي بود از توابع شهرستان اردبيل (در استان آذربايجان شرقي سابق و استان اردبيل كنوني). دو سال پس از تبديل آن به شهر، در 1339ش به استان گيلان ملحق شد.7 جمعيت شهر آستارا در 1375ش، به 30666 تن8 مي‌رسيد كه در 1384ش، تعداد 37146 تن برآورد شده است.9 مؤلف حدودالعالم در 372ق/ 982م از آن به نام «استراب» ياد كرده است.10 وجود آثاري تاريخي نظير بقعة شيخ تاج‌الدين محمود، قلعه شيندان و نيز بقعة سيد ابراهيم و سيد قاسم، پسران امام موسي كاظم(ع) در دهكدة كان‌رود، همگي حاكي از معمور بودن آستارا در گذشته‌هاي دور است. آستارا داراي دامداري و كشاورزي مناسب بوده و نيز موقعيت مرزي و بندري آن، امكاني براي كسب درآمدهاي گردشگري و داد و ستد كالا فراهم كرده است.

 

مآخذ:

  1. دفتر تقسيمات كشوري. نشرية عناصر و واحدهاي تقسيمات كشوري. تهران: دفتر تقسيمات كشوري (وزارت كشور)، 1383.
  2. نقشة تقسيمات كشوري. تهران: سازمان نقشه‌برداي كشور (سازمان مديريت و برنامه‌ريزي كشور)، 1383.
  3. جعفري، عباس. گيتاشناسي ايران. ج 3، دايرة‌المعارف جغرافيايي ايران، چ 1، تهران: گيتاشناسي، 1379، ص 22.
  4. سازمان حمل و نقل و پايانه‌هاي كشور (وزارت راه و ترابري). اطلس جاده‌هاي ايران (ويرايش دوم). تهران: همشهري، 1380، ص133 و 134.
  5. جعفري. ص 220، 278.
  6. چكنگي، عليرضا. فرهنگنامة تطبيقي نام‌هاي قديم و جديد مكان‌هاي جغرافيايي ايران و نواحي مجاور. چ 1، مشهد: بنياد پژوهش‌هاي اسلامي، 1378، ص 162.
  7. بيات، عزيزالله. كليات جغرافياي طبيعي و تاريخي ايران. چ 1، تهران: اميركبير، 1367، ص 326.
  8. نورالهي، طه. توزيع و طبقه‌بندي جمعيت شهرهاي ايران در سرشماري‌هاي 75-1335. تهران: مركز آمار ايران (سازمان مديريت و برنامه‌ريزي كشور)، 1382، ص 174.
  9. مركز آمار ايران. بازسازي و برآورد جمعيت شهرستان‌هاي كشور. تهران: مركز آمار ايران (سازمان مديريت و برنامه‌ريزي كشور)، 1380، ص 203.
  10. حدودالعالم من المشرق الي المغرب. به كوشش منوچهر ستوده. تهران: دانشگاه تهران، 1340، ص 149.
غلامحسینن تکمیل‌همایون