Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

آل عبا، يا آل كساء به پيامبر و اهل بيت او، يعني: حضرت محمّد، حضرت علي، حضرت فاطمه، امام حسن و امام حسين اطلاق مي‌شود كه زير عبا يا كساء جمع شدند. در ايران به پنج تن آل عبا هم معروف‌اند، طبق حديثي معروف به حديث كساء كه از طرق عامه و خاصه نقل شده، روزي حضرت محمّد بر اثر احساس ضعف به خانه‌ي حضرت فاطمه مي‌رود و براي اظهار محبت به اهل بيت خود آن چهار تن را در زير بالاپوش خود (= عبا، كساء، رداء) گرد مي‌آورد و براي ايشان دعا مي‌كند و مي‌گويد: خداوندا پليدي را از آنان دور بدار و پاك و پاكيزه‌شان كن.1 به‌دنبال دعاي حضرت محمّد، جبرئيل نازل مي‌گردد و آيه‌ي تطهير* احزاب 33/33) را فرود مي‌آورد: اِنَّما يُريدُ اللهُ لِيُذْهِبَ عَنكُمُ الرِّجْسَ اَهلَ البَيتِ وَ يُطهَّرَكُم تَطهيرا.2 (خداوند مي‌خواهد پليدي را از شما اهل بيت بزدايد و شما را از همة ناپاكي‌ها پاك گرداند). امّا بين علماي سنّي و شيعه اختلاف است كه آيا مقصود و مراد از «اهل بيت» در اين آيه‌ي شريفه كيانند؟ اهل سنّت و جماعت به استدلال آيات ماقبل و جمله‌ي اول از اين آيه، اصرار دارند كه اين آيه را در شأن زوجات و همسران حضرت رسول اثبات كنند.3 مخصوصاً كه آيه‌ي 30 از همين سوره به همسران پيغمبر خطاب و عتاب مي‌كند و آنان را جدا از زنان ديگر مي‌داند.

علماي شيعه، آية تطهير را كه حاكي از طهارت و عصمت است، مناسب حال آن زوجات نمي‌دانند.4

بايد گفت كه قول علماي شيعه را در اظهار اين نظر برخي احاديث و بسياري از متون اهل سنّت از جمله اقوال جلال‌الدين سيوطي در تفسير الدر المنثور و ابن تيميه در حقوق آل البيت، و زمخشري در تفسير كشاف و ابن جرير طبري در انبياء تقويت مي‌كند.5 به‌علاوه علماي شيعه اظهار مي‌دارند كه چون براي مباهله، حضرت رسول جز حضرت فاطمه هيچ زن ديگري را همراه نبرد و فقط همين پنج تن آل عبا را در مقابل رؤساي نصاري «اهل بيت» خود انتخاب كرد، آيه‌ي تطهير هم بايد به همان پنج تن منحصر باشد، چنان‌كه زمخشري در تفسير كشاف به همين معني تصريح كرده است.

 

مآخذ:

  1. بحراني، عبدالله. عوالم العلوم. به‌نقل از حديث كسا اثر طبع حاجي محمّدحسين بيگربيگي تاج‌بخش، تهران: مسجد خاتم‌الانبياء تهرانپارس، 1370، ص 9ـ13.
  2. قرآن. سوره‌ي احزاب، آية 33.
  3. مسلم. صحيح مسلم. ج 7، ص130.
  4. امين، حسن. «مقدمه»، حديث كساء. ص7.
  5. همو. ص 7ـ 8.
سیدحسن امین