Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

آلبوم خانه، (يا عكس خانه)، محل نگهداري مجموعه عكس‌هاي دوران قاجار و عكس‌هايي از دوران پهلوي. اين آلبوم‌خانه كه در نخستين سال‌هاي پادشاهي ناصرالدين شاه قاجار تأسيس شد در جنوب شرقي كاخ گلستان و در كنار عمارت شمس‌العمارة تهران واقع شده است. آلبوم خانه، مجموعه عكس‌هاي ناصرالدين شاه و درباريان و عكس‌هاي اهدايي نمايندگان و سران كشورهاي خارجي و مستخدمان خارجي دولت ايران، از جمله نظاميان و برخي معلّمان دارالفنون به شخص شاه و دربار را شامل مي‌شود.

عكس‌هاي آلبوم خانه را بيشتر زنان ناصرالدين شاه مرتب مي‌كردند. يكي از زنان شاه در اين باره مي‌نويسد: «... از التفات حضرت اقدس شهرياري ... صبح تا شام مشغول درست كردن عكس خانة قبلة عالم هستم...»1

در دوران مظفري، عكس‌برداري و تنظيم آلبوم‌هاي عكس، رونق كمتري داشت ولي عكاسي از محدودة دربار خارج شد و به ميان مردم رفت. در دورة محمدعلي شاه و احمدشاه نيز گسترش آلبوم خانه ادامه نيافت. در دورة رضا شاه آلبوم‌ها و شيشه‌هاي عكس موجود جمع‌آوري و انبار شد. در 1352ش آلبوم‌ها، كه در وضعيت بسيار بدي نگهداري مي‌شدند، در اختيار كتابخانة سلطنتي سابق قرار گرفت و خانم بدري آتاباي، رئيس وقت كتابخانه، آن‌ها را سامان داد.

 آلبوم خانة كاخ گلستان مشتمل بر 1039 مُجلّد آلبوم در اندازه‌هاي گوناگون و حدود 42132 قطعه عكس2 و 9300 شيشة نگاتيو است.3

در 1357ش مشخصات آلبوم‌ها در دفاتر اموال ثبت شد و فهرست كلي آنها در كتابي با عنوان فهرست آلبوم‌هاي كتابخانة سلطنتي منتشر شد.4

عكس‌هاي آلبوم خانة كاخ گلستان، گنجينة تصويري گويا و ارزندة ايران و برخي كشورهاي جهان در نيمة دوم سده‌هاي 13 و اوايل سدة 14 مي‌باشد.

 

مآخذ:

  1. روزنامة خاطرات ناصرالدين شاه در سفر اول فرنگستان. به كوشش فاطمه قاضي‌ها، تلگراف امين اقدس به ناصرالدين شاه، تهران: سازمان اسناد ملي ايران، پژوهشكدة اسناد، 1377، ش:501.
  2. آتاباي، بدري. فهرست آلبوم‌هاي كتابخانة سلطنتي. [بدون نام ناشر]، چ اول، تهران: خردادماه 2537 [1357ش]، ص3.
  3. طهماسب‌پور، محمدرضا. گنجينه‌هاي عكس‌هاي قديمي در ايران، نشرية موزه‌ها. دورة جديد شمارة ششم، پياپي 27، ص36- 37.
  4. انيسي، عليرضا. مقدمه بر عكس‌هاي تاريخي دورة‌ قاجار، برگزيدة عكس‌هاي آلبوم‌خانة كاخ گلستان. تهران: كاخ گلستان، 1380، ش: 8- 10.
محمدرضا طهماسب‌پور