Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

آموزش و پرورش، نشرية رسمي وزارت آموزش و پرورش ايران از سال 1298ش تا 1357ش.

اين مجله از حيث طول زمان انتشار يكي از نشريات معدود و مهم ايران است، ليكن از وقت تأسيس تا هنگام تعطيل چند نام مختلف داشته است و با اين همه همواره به عنوان ارگان رسمي وزارت فرهنگ ايران به شمار مي‌رفته است. اين مجله مديران متعدد با سليقه‌هاي متنوع داشته است. در نخستين سال انتشار مجله با نام اصول تعليمات و با قطع بزرگ به مدت دو سال منتشر شد. در اوائل سال 1304ش علي‌اصغر حكمت شيرازي رئيس يكي از دواير وزارت معارف، مديريت مجله را بر عهده گرفت. حكمت در سر مقالة نخستين شماره تحت عنوان مجلة تعليم و تربيت علت انتشار و تغيير نام آن به مجلة تعليم و تربيت را بيان داشت و افزود كه منظور از انتشار اين نشريه صرفاً اشاعة افكار نو و آشنا ساختن معلمان و دبيران با دانش روز مي‌باشد.

اين مجله دو بخش مستقل داشت: بخش اول به مقالات و پژوهش‌هاي ادبي و فرهنگي و اجتماعي و بخش دوم به درج قوانين و آئين‌نامه‌هاي آموزش و پرورش و دستورالعمل‌هاي وزارت‌خانه، به ويژه تصميمات شوراي عالي فرهنگ، اختصاص يافت. بخش دوم نه تنها در آن زمان مورد استفاده قرار مي‌گرفت، بلكه اكنون نيز منبعي اصلي براي تدوين تاريخ فرهنگ ايران به شمار مي‌آيد.

با همة تلاش حكمت در ادامة انتشار اين مجله، ليكن انتشار آن به بيش از دو سال نكشيد و در 1306ش تعطيل و اين تعطيلي 6 سال به درازا كشيد. سرانجام، به همت علي‌اصغر حكمت، كه به مقام وزارت رسيده بود، كار انتشار آن از اول سال 1313ش دوباره آغاز شد. اين بار مجله با مديريت نصرالله فلسفي، نويسنده و مترجم و استاد دانشگاه تهران انتشار يافت. فلسفي، كه تا اسفند 1316ش مديري مجله را بر عهده داشت، مقالات كثيري از دانشمندان برجستة آن روزگار چون بديع‌الزمان فروزانفر، احمد بهمنيار، احمد كسروي، رشيد ياسمي و دكتر صديق اعلم را به چاپ رساند.

از اول 1317ش مجله با نام جديد آموزش و پرورش، كه فرهنگستان آنرا در برابر اصطلاح تعليم و تربيت نهاده بود، با مديري محمد محيط طباطبايي دوباره انتشار يافت. مدير بعدي دكتر لطفعلي صورتگر بود كه از نيمة 1319ش تا آخر 1322ش مجله را منتشر كرد. سپس حبيب يغمايي مديريت مجله را در سال‌هاي 1323ش و 1324ش و 1328ش بر عهده گرفت و مجله را به سبك و سياق مجله‌هاي تحقيقي منتشر مي‌كرد. پس از وي تا 1357ش افراد متعدد چون محسن شاملو، اقبال يغمايي، عباس شوقي، دكتر محمد امين رياحي و دكتر مهدي جويا و چند تن ديگر، كه اكثراً سمت مدير كلي ادارة نگارش فرهنگ را داشتند، مديريت مجله را تقبّل نمودند. نشرية آموزش و پرورش چند سال قبل از انقلاب به مديري روانشاد ايرج جهانشاهي و سردبيري عبدالمحمد آيتي منتشر شد. پس از انقلاب آخرين دورة انتشار اين مجله، يعني سال چهل و هشتم آن در سال‌هاي 1358ش و 1359ش به مديري محمود حاج حكيمي منتشر و پس از آن براي هميشه تعطيل شد.

مجلة آموزش و پرورش به سبب دوران انتشار طولاني و تغيير مديران و سردبيران، نشريه‌اي يكدست نبوده، و بنابراين تغييرات، مطالب و محتويات آن تفاوت مي‌كرد. مندرجات آنرا در برخي سال‌ها بيشتر مطالب و موضوعات تحقيقي و در برخي ادوار بيشتر مقالات آموزشي و تربيتي و مسائل فني آموزش و پرورش تشكيل مي‌داد. در بيشتر شماره‌ها نيز اخبار فرهنگي و خبرهاي وزارت آموزش و پرورش درج مي‌شد.

 

مآخذ:

  1. آرين پور، يحيي. از نيما تا روزگار ما. تهران: 1374، ص 63-64؛ افشار، ايرج. فهرست مقالات فارسي. تهران: فرانكلين، 1348، ج 1، مقدمه، ج 2، مقدمه؛ صدرهاشمي، محمد. تاريخ جرايد و مجلات ايران. اصفهان: 1363، ج 1، ص 128-132، 272-275؛ يغمايي، اقبال. «ماهنامة آموزش و پرورش از 1298 تا امروز»، مجلة آموزش و پرورش.  سال 35، ص 113-115.
سیدعلی آل‌داود