Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

ابراهيم ادهم، ابواسحاق ابراهيم بن ادهم، عارف و زاهد معروف سدة 2ق. بنابر روايات وي مُلك خراسان را از پدر به ارث برده بود. ولي آن را با زهد و پارسايي مغاير يافت. پس آن را رها كرد و باقي عمر به عبادت و سلوك پرداخت. سپس به نيشابور رفت و در غاري مسكن گزيد و مدت 9 سال در آن غار به عبادت و رياضت مشغول بود و چون مردمان از احوال او با خبر شدند، آن محل را ترك كرد و به مكه روي نهاد1 گفته‌‌اند كه در مكه وي به شاگردي ابوحنيفه درآمد2 برخي ديگر شاگردي و خدمت امام محمدباقر(ع) را نيز به وي نسبت داده‌اند. كه بسيار بعيد مي‌نمايد.3 هر چند كه نام او را در شمار راويان حديث از آن حضرت نيز آورده‌اند.4 وي نقشي اساسي در تحول اخلاقيات و انديشه‌هاي صوفيانة دوره‌هاي پس از خود داشته‌است. مقدمات و مراحل اولية بسياري از اصول نظري و قواعد اخلاقي و عملي عرفان اسلامي را كه از سده‌هاي 3 و 4 به بعد به عنوان مباني و شرايط سير و سلوك و مراحل و منازل طريقت شناخته شد، در اعمال و اقوال منسوب به وي مي‌توان يافت. ذم دنيا و پرهيز از هر چيز كه انسان را از خدا و عبادت او دور كند، محور و مركز افكار و اقوال اوست. ولي بر خلاف فقيران بودايي و راهبان مسيحي كه از كار براي امرار معاش و زندگي اجتماعي پرهيز داشتند، وي خواستار رزق حلال از دسترنج خود بود و براي تحقق اين منظور به باغباني مي‌پرداخت و حتي در جنگ‌هاي مسلمانان و روميان شركت مي‌جست و سرانجام در يكي از همين جنگ‌ها بيمار شد و درگذشت.5

 

مآخذ:

  1. عطار، فريدالدين. تذكرةالاولياء. به كوشش محمد استعلامي، تهران: 1360، ص105- 104.
  2. هجويري، علي بن عثمان. كشف‌المحجوب. به كوشش و. ا. ژوكوفسكي، لنينگراد: 1926م، ص113- 128.
  3. شوشتري، قاضي‌نورالله. مجالس المومنين. تهران: 1365ش، 2/24.
  4. ؟، يوسف. تهذيب‌الكمال. به كوشش بشار عواد، بيروت: 1404ق، ص 2/27.
  5. ؟.
امیرحسین ساکت‌اف