Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

ابن سينا (363 تا 373 ـ 428 ق/973ـ983ـ1037م) فيلسوف و ‌پزشك و شاعر نامدار ايران و معروف‌ترين دانشمند جهان اسلام.

ابوعلي حسين بن عبدالله بن سينا، مشهور به ابن سينا و ابوعلي سينا و ملقب به حجةالحق، شرف‌الملك، ‌شيخ‌الرئيس و امام‌الحكماء در بخارا به دنيا آمد.1 در ده سالگي قرآن، ادب و اصول دين آموخت. سپس فقه، رياضي، منطق و هندسه و نجوم را فرا گرفت. پس از آن علوم طبيعي و الهيات را نزد خود خواند و در فن پزشكي هم به مهارت رسيد.2 در هفده سالگي بيماري اميرنوح بن منصور ساماني (حك 366 ـ 387 ق / ؟م) را مداوا كرد در دورة غزنويان به گرگانج رفت و نزد خوارزمشاه علي بن مأمون و سپس جانشين او مأمون بن محمد خوارزمشاه مقرب شد.3 سپس به نسا و از آنجا توس، شبقان، سمنگان، جاجرم و گرگان رفت.4 در گرگان مورد توجه امير شمس‌المعالي قابوس قرار گرفت و پس از بركناري وي، از آنجا به ري، قزوين، همدان و سرانجام اصفهان رفت. در اصفهان به خدمت علاءالدوله كاكويه پيوست.5 سرانجام چند روز پس از ورود به همدان در اثر مرض قولنج درگذشت.6 از مهم‌ترين كتاب‌هاي فارسي او دانشنامة علايي و معراج نامه هستند.7

قصيدة عينيه ابن سينا هم معرف توانايي او در شاعري و نيز ادبيات عرب است. او در ادبيات فارسي هم دستي قوي داشت. كوتاهي جمله‌ها و پرهيز از تكلف و صنايع لفظي از ويژگي‌هاي سبك او به شمار مي‌رود.22 قطعه و رباعي فارسي كه جمعاً 65 بيت است، به او نسبت داده‌اند.8

 

مآخذ:

كارنامة بزرگان ايران. تهران: ادارة كل انتشارات و راديو، 1340 ش (تاريخ مقدمه)، ص 139.

2ـ نفيسي، ‌سعيد. زندگي و كار و انديشه و روزگار پورسينا. تهران: دانش ـ سعدي، 1355 ش، ص 2.

دايرةالمعارف تشيع. زير نظر احمد صدر حاج سيدجوادي، كامران فاني و بهاءالدين خرمشاهي، تهران: بنياد اسلامي طاهر، 1366 ش، ج 1، ص 327.

4ـ گوهرين، سيدصادق. حجةالحق ابوعلي سينا. تهران: توس، چ 3، 1356 ش، ص 549.

5ـ براون، ‌ادوارد. تاريخ ادبيات ايران، از فردوسي تا سعدي. ترجمة فتح‌الله مجتبايي، ‌تهران: مرواريد، چ 2، 1355 ش، ج 2، ب 1، ص 154، 155.

6ـ مصاحب، غلامحسين. دايرةالمعارف فارسي. ‌تهران: جيبي، چ 3، 1381 ش، ج 1، ص

7ـ نفيسي، سعيد. همان، ص 36.

8ـ عباسي، شهاب‌الدين. «ابوعلي سينا»، ‌دانشنامة ادب فارسي (1). ‌ادب فارسي در آسياي ميانه، به سرپرستي حسن انوشه، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، ويرايش 2، 1380 ش، ص 48.

ابوالقاسم رادفر