Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

ابنِ يَمين، امير محمود بن امير يمين‌الدين طغرايي (685 ـ769ق / 1286-1368م) شاعر

در فَريوُمَد از ولايت جوين در خراسان زاده شد.1 مدتي مانند پدرش به شغل ديواني پرداخت. در ابتدا خواجه علاءالدين محمد، وزير سلطان خدابنده و پس از او و برادرش طغاتيمور، حاكم گرگان را ستود. آنگاه رهسپار خراسان و هرات شد و امراي سربدار و آل كرت را مدح گفت.2 در 743ق / 1342م در جنگ ميان امير وجيه الدين سربداري و معزالدين حسين كرت اسير شد و ديوان اشعارش به غارت رفت. پس از رهايي بار ديگر ديوانش را گردآوري كرد.3 بخش پاياني زندگاني او در سبزوار و فريومد به قناعت و گوشه‌گيري گذشت.4 او مسلمان و شيعة امامي بود و قصايد غرّايي در مدح خاندان رسالت و امامان، به ويژه حضرت علي (ع) سرود. از شعراي متقدم مانند: فردوسي، عنصري و انوري اشعاري را تضمين كرد.5 شهرتش بيشتر مديون قطعه سرايي او بود. به جز قطعه در قصيده، غزل و رباعي نيز توانايي داشت. سادگي و رواني كلمات، استفاده از ديوان شاعران متقدم، پاي‌بندي به اصول اخلاقي و آوردن جمع محالات از صنايع بديع، را مي‌توان از ويژگي‌هاي مهم شعر او شمرد.6

ديوان اشعاري از ابن يمين با مقدمه‌اي از خود او در 754ق / 1353م فراهم شده و حدود 15 هزار بيت دارد.7

 

مآخذ:

  1. فريور، حسين. تاريخ ادبيات ايران و تاريخ شعرا. تهران: اميركبير، 1350، ص 273.
  2. خانلري (كيا)، ‌زهرا. فرهنگ ادبيات فارسي. تهران: بنياد فرهنگ ايران، 1348، ص 17ـ 18.
  3. فريور. همان. ص 273.
  4. صفا، ذبيح‌الله. تاريخ ادبيات در ايران. تهران: فردوس، 1366، ج 3، ب 2، ص 954-956.
  5. باستاني‌راد، حسينعلي مقدمه بر ديوان اشعار. تهران: سنايي، ‌بي تا: كج و كو.
  6. خالقي‌راد، حسين. قطعه و قطعه سرايي در شعر فارسي. تهران: شركت انتشارات علمي و فرهنگي، 1375، ص 363ـ364.
  7. صفا، ذبيح‌الله. تاريخ ادبيات در ايران. تهران: دانشگاه تهران، 1355، ج 3، ب 2، ص 956.

    نيز نك: مجموعه مقالات كنگرة بزرگداشت ابن يمين فريومدي. ‌به اهتمام ادارة كل فرهنگ و ارشاد اسلامي استان سمنان، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگي، 1380.