Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

ابن‌فارض، ابوحفص شرف‌الدين عمر، نامدارترين شاعر عارف مشرب عرب. (576- 632ق). پدرش از سرزمين شام به ديار مصر كوچ كرد و او در آن‌جا چشم به جهان گشود و باليد. نام ابن فارض در حوزة عرفان و تصوف قرن 7ق در كنار نام كساني چون ابن عربي و صدرالدين قونوي جاي مي‌گيرد و قصايد او مخصوصاً تائيد كبري، همراه با فصوص‌الحكمه ابن عربي و فكوك صدرالدين قونوي، در خانقاه‌ها تدريس مي‌شده است. تائيد ابن‌فارض آكنده از مفاهيم و اصطلاحات عرفان نظري است. بر خلاف ابن عربي كه نظرية عرفاني خود را به شيوة فلسفي و استدلالي و به طور جامع و فراگير ارائه مي‌دهد، ابن‌فارض در پي تبيين فلسفي نظام هستي نيست. ابن‌فارض وجود واجب را با وجود خود و وجود عالم يكي نمي‌داند، بلكه معتقد است كه سالك در سير و سلوك خويش به مرحله‌اي مي‌رسد كه از انانيت خود و از جميع خواهش‌هاي نفساني تهي مي‌شود و در نتيجه به نوعي هوشياري دست مي‌يابد كه در آن خود را با حق يگانه مي‌بيند و محب و محبوب و شاهد و مشهود يكي مي‌شوند.1 روشن است كه چنين بلند پروازي‌هايي، متشرعان ظاهرپرست و صاحب قدرت را خوشايند نيست. به همين سبب ابن‌فارض، سرانجام از سوي بسياري از علما و نيز بسياري از مشايخ روزگار خود تكفير شد2؛ اما جان به سلامت برد و در قاهره درگذشت.

 

مآخذ:

  1. ابن‌فارض، عمر بن علي. ديوان. بيروت: 1404ق/ 1983م، ص67.
  2. بقاعي، برهان‌الدين. مصرع‌التصوف. به كوشش عبدالرحمن وكيل، بيروت: 1400ق/ 1980م، ص213- 217.
امیرحسین ساکت‌اف