Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

ابوالمعالي نصرالله منشي (سدة 6 ق / ؟م) نويسنده، اديب و ‌مترجم.

ابوالمعالي نصرالله منشي شيرازي فرزند محمد بن عبدالحميد در عهد غزنوي مي‌زيست.1 نياكانش از مردم شيراز بودند و او در غزنه زاده شد. از آغاز جواني به كارهاي ديواني روي آورد و در دربار شاهان غزنوي سمت دبيري يافت.2 در عهد بهرام شاه غزنوي (د 548 ق) علي بن ابراهيم زرّاد فقيه قزويني،‌او را به ترجمة فارسي،‌كتاب كليله و دمنه* ابن مقفع ترغيب كرد. وي پس از آنكه قسمتي از ترجمة كتاب را به پايان برد،‌آن را از نظر بهرام شاه گذراند و با تشويق پادشاه به ادامة كار پرداخت.3 سرانجام حـ 539 / 536ق / ؟م ترجمه اش را كامل كرد. به همين سبب كتابش به كليله و دمنة بهرامشاهي شهرت يافت. او در شعر نيز دستي داشت و به زبان فارسي اشعاري سرود.4 ابوالمعالي در دورة پادشاهي خسرو ملك (حك 558 ـ 583 ق / ؟م) به مقام وزارت ارتقا يافت، اما ظاهراً در پايان زندگي به دليل سعايت بدخواهان به زندان افتاد و در اسارت به قتل رسيد.6 بعدها در سدة 9ق / 15م، ملاحسين كاشفي واعظ، اديب و مفسر معروف تحرير جديدي از كليله و دمنة‌ بهرامشاهي به نام انوار سهيلي* ترتيب داد و آن را از اشعار و امثال عربي تهذيب كرد. از كارهاي متأخرين، از تهذيب و پيرايش كليلة‌ بهرامشاهي توسط محمد اويسي، مي‌توان نام برد. ظاهراًًً كليله و دمنة بهرامشاهي نخستين بار در 1282ق / 1865م در تهران به طبع رسيد و پس از آن بارها چاپ شده است. بهترين طبع آن به وسيلة مجتبي مينوي صورت گرفته است.7

 

مآخذ:

  1. حكيميان، ‌ابوالفتح. فهرست مشاهير ايران. تهران: دانشگاه ملي ايران،‌1357، ج 2، ص 580.
  2. مصاحب، غلامحسين. دايرةالمعارف فارسي. ‌تهران: جيبي، چ 3، 1381، ج 2، ص 3031 (ذيل نصرالله بن محمدبن عبدالحميد).
  3. خطيبي، ‌حسين. فن نثر در ادب پارسي. تهران:‌زوار، چ 1، 1366، ج 1، ص 446.
  4. نفيسي، سعيد. تاريخ نظم و نثر در ايران و در زبان فارسي. تهران: فروغي، 1344، ج 1، ص 78، 118.
  5. خطيبي، حسين. همان جا.
  6. نفيسي، سعيد. همان، ص 118.
  7. طبري، محمدعلي. زبدةالآثار. ‌تهران: اميركبير، چ 1، 1372، ص 323ـ324.
ابوالقاسم پاینده