Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

ابوحَفْص سُغْدي، حكيم بن احوص سغدي سمرقندي مشهور به اِبنِ الاَحْوَصْ (اواخر سدة 3 و اوايل سدة 4ق) شاعر، موسيقيدان.

برخي او را نخستين شاعر فارسي‌گوي قلمداد كرده و اشعارش را به روايات گوناگون آورده‌اند. اما به هيچ روي نمي‌توان او را نخستين شاعر يا سردمدار شعر فارسي دانست.1

او در صناعت موسيقي نيز دستي تمام داشت. ابو نصر فارابي* (د 339ق / 950م) در كتاب الموسيقي الكبير ذكر او را آورده و مي‌نويسد كه ساز «شهرود» را در 300ق / 913م ساخته است.2

اگر به اختراع ساز شهرود كه شمس قيس رازي به نقل از فارابي آورده، مطلب صفي‌الدين ارموي در رسالة شرفيه كه اختراع اين ساز را توسط ابن الاحوص در 306ق / 918م دانسته، افزوده كنيم، بايد بپذيريم كه وي در همان تاريخ كه در آغاز مقاله آمد مي‌زيسته است.3

ابوحفص رساله‌اي نيز در لغت فارسي داشته يا قرن‌هاست كه بدو منسوب است، به طوري كه در سدة 11ق، صاحبان فرهنگ‌هاي مَجْمَعُالْفُرس، جهانگيري و رشيدي آن را در دست داشته و بدان استشهاد كرده‌اند.4

 

مآخذ:

  1. صفا، ذبيح‌الله. تاريخ ادبيات در ايران. تهران: فردوس، 1363، ج1، ص178.
  2. اقبال آشتياني. تاريخ مختصر ادبيات ايران. به كوشش ميرهاشم محدّث، تهران: هما، 1376، ص131.
  3. صفا. همان. ج 1، ص 179.
  4. مدبّري، محمود. شرح احوال و اشعار شاعران بي‌ديوان. تهران: پانوس، 1370، ص17. 
ابوالقاسم رادفر