Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

ابوسهل مسيحي، عيسي بن يحيي مسيحي جرجاني (د. در دهة نخست سدة 5 ق)، پزشك، اختر شناس، رياضي‌دان و فيلسوف.

در ميانة سدة 4ق در جرجان زاده شد. مسيحي بود و در عبادت شيوه‌اي خاص داشت.(1و2) در ربع آخر سدة 4ق مدتي نزد اسپهبد مرزبان بن رستم در شهريار و فريم بود. سپس به گرگانج نزد آل مأمون (حك 387-408ق) رفت. در آنجا به حلقة دانشمندان آن روزگار، همچون ابوريحان بيروني، ابن سينا و ابونصر منصور بن عراق پيوست و آثاري براي آنان نوشت.(1و3و4) نظامي عروضي در روايتي آورده است كه ابوسهل و ابن سينا از بيم محمود غزنوي از گرگانج به سوي جرجان گريختند و ابوسهل در ميانة راه جان سپرد،(5) در حالي كه ابن سينا پس از رسيدن به جرجان، شرح مذاكرات پيشين خود با ابوسهل را در نامه‌اي از جرجان به گرگانج براي او فرستاد. برخي از تاريخ نگاران و محققان اروپايي او را استاد ابن سينا در پزشكي دانسته‌اند، اما ابن سينا مي‌گويد كه پزشكي را خود آموخته است.(1)

آثار مهم ابوسهل، عبارت‌اند از: المائة يا صدباب و الطب الكلي در پزشكي؛  اظهار حكمة الله تعالي في خلق الانسان، اصناف العلوم الحكمية در طبقه بندي علوم.(1) ديميتري گوتاس اين رساله را كه دربرگيرندة فهرست نسبتاً كاملي از رئوس مطالب است به انگليسي تلخيص كرده است.(6)

 

مآخذ:

  1. كرامتي، يونس. «ابوسهل مسيحي»، دايرة المعارف بزرگ اسلامي. ج5، ص 574-579.
  2. بيهقي، علي بن زيد. تتمة صوان الحكمة. به كوشش محمد شفيع، لاهور: 1351ق، ص88-90.
  3. ابن ابي اصيعبه. عيون الأنباء. به كوشش آگوست مولر، قاهره: 1299ق، 1/327-328، 2/19.
  4. قفطي، علي بن يوسف. تاريخ الحكماء. به كوشش ليپرت، لايپزيك: 1903م؛ ص414، 417.
  5. نظامي عروضي. چهارمقاله. به كوشش معين، تهران: 1333، ص118-121.
  6. Gutas, D., Avicenna and the Aristotelian Tradition, Leiden, 1988.

یونس کرامتی