Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

اخبار، (جمع خبر) اصطلاحي كه در كتابشناسي دربارة متون و اسناد تاريخي، احوال رجالي، و جغرافياي تاريخي و در قلمرو روزنامه‌نگاري نوين دربارة روزنامه به كار مي‌رود.

اخبار از لحاظ لغوي به معناي آگاهي‌ها و اطلاعات است. مفسران و لغويان آن را به «احوال» تفسير كرده‌اند.1 هرچند اين واژه همراه واژه‌هاي «آثار» و «انساب» مفهوم «تاريخ» را در تمدن اسلامي يافته است، به لحاظ ريشه‌شناسي، بُن و بنياد واژه در زبان‌هاي سامي صراحت ندارد. عدّه‌اي واژة خَبَر در زبان عربي را با كلمة خبارُوْ، به معناي جنجال بر پا كردن، در زبان اكدي مرتبط مي‌دانند.2 آنچه مسلم مي‌نمايد اين است كه اخبار در قرون نخستين اسلامي مفهوم علم تاريخ را داشته است و مورّخان از آن معناي تاريخ را اراده مي‌كرده‌اند.3 اينكه عده‌اي از مورخان منسوب به اخبار و مشهور به اخباري بوده‌اند يا به اصحاب‌الاخبار شناخته مي‌شده‌اند،4 بر اين نكته تأكيد دارد كه علم‌الاخبار را مي‌توان مقدمة علم‌التاريخ دانست.

در تمدن اسلامي صدها عنوان كتاب و رساله واژة اصطلاحي اخبار، به حيث واژة مضاف، واژه‌هاي مضاف‌اليه خود را تبيين مي‌كند.5

تلخيص از داكا

 

مآخذ:

  1. ابن‌منظور، محمد. لسان‌العرب. به كوشش علي شيري، بيروت: دار صادر، دار بيروت، 1408ق، ج 4، ص 12.
  2. روزنتال، فرانتس. تاريخ تاريخ‌نگاري در اسلام. ترجمة اسدالله آزاد، مشهد: آستان قدس رضوي، 1365، ج 1، ص 22.
  3. بيهقي، محمد. تاريخ بيهقي. به كوشش علي‌اكبر فياض، مشهد: دانشگاه فردوسي، 1356، ص 243.
  4. سمعاني، عبدالكريم. الانساب. به كوشش عبدالله عمرالبارودي، بيروت: دارالجنان، 1408ق، ج 1، ص 94-95؛ ابن قتيبه، عبدالله. المعارف. به كوشش ثروت عكاشه. قاهره: دارالمعارف، 1960م، ص 534.
  5. ابن نديم، محمد. الفهرست. به كوشش رضا تجدد، تهران: ابن سينا، 1350، جمـ؛ حاجي خليفه، مصطفي. كشف الظنون. تهران: مكتبه الاسلاميه، مكتبه الجعفري، 1387ق، ج 1، ص 25-31. 
نجیب مایل‌هروی