Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

اختر، روزنامة سياسي اختر چاپ اسلامبول يكي از مهم‌ترين روزنامه‌ها در تاريخ مطبوعات زبان فارسي است. اختر اولين نشرية منظّمي است كه توسط ايرانيان در خارج از كشور انتشار يافته است. نخستين شمارة اختر پنج‌شنبه 16 ذيحجة 1292ق/ 13 ژانويه 1875م به چاپ رسيد. آخرين شماره در سال 23 منتشر شده است. بنابراين از اين نشريه در طي اين سال‌ها حدود 21 دوره انتشار پيدا كرده است. اين روزنامه در مدت انتشار بارها توقيف شد. اختر در آغاز هفته‌اي پنج شماره و از سال دوم هفته‌اي دو شماره و در سال‌هاي آخر هفته‌اي يك شماره منتشر گرديد. روزنامة اختر چاپخانه‌اي مخصوص خود داشت. [پروين ج1/249-250]. مدير اختر، آقا محمدطاهر قراچه‌داغي تبريزي [متوفي 21 ذيقعده 1325 در اسلامبول] بود. او اما در ادارة امور روزنامه كمتر دخالت داشت. اكثر مطالب مهم را نجفعلي‌خان تبريزي مترجم سفارت ايران در اسلامبول مي‌نوشت، سپس ميرزا محسن‌خان تبريزي سردبير روزنامه شد. سفير ايران ميرزا محسن‌خان معين‌الملك هم به نشرية اختر براي انتشار آن كمك مي‌رساند. از همكاران برجستة اختر، ميرزا آقاخان كرماني بود كه مدت يكسال با آن همكاري داشت [پروين ج1/250]. همچنين شيخ احمد روحي، ميرزا حبيب اصفهاني و ميرزا يوسف مستشار‌الدوله با اختر همكاري مي‌كردند. [پروين 1/251].

آخرين شمارة اختر در سال 23 انتشار در تاريخ 30 ربيع‌الاول 1314ق/ 8 سپتامبر 1896 در سال اول پادشاهي مظفرالدين شاه انتشار يافت از آن به بعد، روزنامه به دستور حكومت عثماني تعطيل شد. [پروين 2/458]. برخي گفته‌اند اختر وابسته به دولت ايران بود، اما شواهدي در دست است كه ناصرالدين‌ شاه از پاره‌اي مضامين مندرج در آن عصباني بود و ورود آن را به ايران ممنوع كرده بود. البته روش ثابتي نبود و گاه اين ممنوعيت لغو مي‌گرديد. اختر روزنامه‌اي روشنگر بود و مقالاتي در آن به چاپ مي‌رسيد كه در روشنگري افكار عمومي مؤثر مي‌شد. اين روزنامه تنها نشرية ملي در برابر نشريه‌هاي رسمي منتشرة دولت ايران بود و ضمن مطالب آن همواره از آزادي سخن مي‌رفت، استبداد و جهل نكوهش مي‌شد. در اين روزنامه همچنين مطالب انتقادي از دستگاه‌هاي اداري ايران به چاپ مي‌رسيد و به خصوص سرمقاله‌هاي آن همواره مشتمل بر مباحث انتقادي سياسي بود. (پروين 1/255).

 

منابع:

پروين، دكتر ناصرالدين. تاريخ روزنامه‌نگاري ايرانيان. تهران: مركز نشر دانشگاهي، 1377، ج1/250-255، ج2/458.

صدرهاشمي، سيدمحمد. تاريخ جرائد و مجلات ايران. اصفهان: 1363، ج1/.

 

سیدابوالحسن آل‌داود