Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

اربعين، واژه‌يي عربي به‌معني چهل، چهلم و چلّه، كه در زمينه‌هاي مختلف فرهنگ اسلامي، كاربردهاي متفاوت دارد. اربعين (= اربعون)، در سنّت تأليف به‌معناي كتابي مشتمل بر چهل حديث، و عنوان مشترك بر شماري نوشته‌هاي دربرگيرندة 40 حديث، در فرهنگ عامه به‌معناي چهلمين روز درگذشت متوفي، در عرفان عملي به‌معناي چهل روز رياضت و مراقبه است.1 عدد اربعين ـ 40 ـ در علم اعداد عدد كامل و سنّ 40 نشانة كمال تلقي مي‌شود.2 حافظ مي‌گويد: كه اي صوفي! شراب آن‌گه شود صاف / كه در شيشه برآرد اربعيني.3 معروف‌ترين كاربرد شفاهي اصطلاح اربعين در عالم تشيّع، به مناسبت چهلمين روز شهادت امام حسين است كه در روز بيستم صفر هر سال (چهل روز پس از عاشورا: دهم محرم) مراسم ويژه‌يي در سرتاسر جهان تشيّع برگزار مي‌گردد.4

 

مآخذ:

  1. دهخدا، علي‌اكبر. لغت‌نامه. ذيل مدخل، ص 1636.
  2. امين، علينقي. علم اعداد. تهران: دايره‌المعارف ايران‌شناسي، 1383، ص 17ـ 28.
  3. ديوان حافظ. چاپ خليل خطيب رهبر، غزل 483، ص 658.
  4. مصاحب، غلام‌حسين. دايره‌المعارف فارسي. ذيل مدخل، ج 1، ص 85؛ براي اطلاع از عنوان برخي از مهم‌ترين كتاب‌ها نك: دايرةالمعارف بزرگ اسلامي، ذيل «اربعين»، تهران: 1377، 7/430-431.
سیدحسن امین