Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

ارتباطات، مفاهيم گوناگوني نظير انتقال و انتشار آگاهي‌ها و انديشه‌ها، ايجاد پيوستگي اجتماعي و اشتراك فكري و همكاري عمومي را در بر مي‌گيرد.1

ارتباط، تبادل انديشه، پيام يا اطلاعات با استفاده از گفتار، نوشتار، علائم، و رفتار فرايندي مبتني بر همگرايي و اعتماد متقابل است كه حداقل عوامل مورد نياز براي ايجاد آن، فرستنده ، گيرنده و پيام است.2

كلود شانون[1] و وارن ويور[2] ارتباط را معرف تمام جريان‌هايي مي‌دانند كه به وسيلة آن‌ها يك انديشه مي‌تواند انديشة ديگري را تحت تأثير قرار دهد. ارتباطات مجموعة لوازم و وسايلي مانند راديو*، تلويزيون*، روزنامه*، تلفن*، و غيره است كه به وسيلة آن‌ها ارتباط برقرار مي‌شود.3

روشن كردن آتش از جمله نخستين راه‌هاي  برقراري  ارتباط و خبر‌رساني بوده است. پس از آن، ايرانيان قديم افرادي را تربيت مي‌كردند كه بر اسب نشسته و خبر را سريع مي‌رساندند، اين اشخاص را پيك مي‌ناميدند.4 به عبارت ديگر هر ايراني براي آن‌كه شخص ديگري را از نيت و قصد خود آگاه نمايد دو راه بيشتر نداشت يا منظور و مقصود خود را شخصاً و بدون واسطه به طرف مقابل مي‌فهماند يا شخص ديگري را واسطة انتقال مقصود و خواستة خود مي‌ساخت. در زبان فارسي براي روش اول كلمة «پيام» و براي روش دوم «پيك» به كار برده مي‌شد.5 اختراع خط تحول بزرگي در ارتباطات به وجود آورد و با اختراع چاپ* و ورود آن به ايران، روش برقراري ارتباط به مرحلة نويني رسيد و با افزوده شدن تعداد باسوادان جامعه، كتاب* و جرايد، عمده‌ترين راه برقراري ارتباطات خبري و مبادلة افكار شدند. با اختراع اولين خط تلگراف* در ايران، زيرساخت‌هاي ارتباطات ايران تحت انحصار دولت قرار گرفت. از آنجا كه ايران در چهارراه اروپا و آسيا قرار گرفته بود، جزو اولين كشورهايي بود كه خطوط تلگراف در آن كشيده شد و خطوط ارتباطي تهران با شهرهاي بزرگ مثل تبريز، اصفهان، مشهد و شيراز برقرار شد. خطوط تلگراف، توسط بريتانيا و با امتيازات اعطايي حكومت شروع به كار كردند كه نتيجه آن تحول مهم در ساختار ارتباطات در ايران بود. تأسيس خطوط تلگراف باعث شد دولت و مطقبوعات بهتر به اخبار ملي و بين‌المللي دست يابند. رشد ارتباطات با توسعة سيستم‌هاي حمل و نقل ملي تسريع شد و همچنين ايجاد سازمان راديو* و نلويزيون* و وزارت پست*، تلگراف و تلفن* به روند گسترش ارتباطات ايران كمك كرد. در سال‌هاي پس از انقلاب اسلامي، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، وزارت دفاع و اطلاعات و بازرگاني و وزارت پست و تلگراف و تلفن بر گسترش ارتباطات در بعد داخلي و خارجي تأكيد بسيار داشتند. به طور مثال، پيش از انقلاب تنها 28 شهر به خطوط تلفن بين‌المللي متصل بودند، ولي بعد از انقلاب، تعداد شهرهايي كه از شماره گير خودكار استفاده مي‌كردند، به رقم 70 مي‌رسيد. دولت بعد از انقلاب، اهميت‌ ويژه‌اي به ارتباطات راه دور در روستاها مبذول داشته است و بسياري از روستاهاي ايران از سرويس‌هاي ارتباطي از جمله تلفن. راديو، و تلويزيون بهره‌مند شدند.

 امروزه نيز رايانه‌هاي و شبكه‌هاي ماهواره‌اي، راه‌هاي ارتباطي سريع و آسان را براي ما ايجاد كرده‌اند. اين فرآيند  با ساخت ايستگاه‌هاي جديد ماهواره‌اي در تهران، اصفهان، كرمان، بندرعباس، زاهدان، سنندج و بوشهر انجام مي‌شود. 1300 كانال بين‌المللي آماده شده و ايران از اين طريق مي‌تواند با 39 كشور مختلف ارتباط برقرار كند. قرار است 20 ايستگاه زميني ماهواره‌اي در بخش‌هاي مختلف كشور جهت داده شود تا ظرفيت ارتباطات گسترش يافته و شبكه‌اي از بانك اطلاعاتي كل كشور را تحت پوشش قرار دهد.

علاوه بر اين، در بخش فيبر نوري شركت ارتباطات راه دور ايران در نظر دارد تا شش فيبر اصلي و تعدادي رابط كابل ديجيتال بين شهري نصب كند. در سال 1382ش نيز شبكة ملي فيبر نوري براي برقراري سريع و بهتر ارتباطات راه دور افتتاح گرديد.6

 

مآخذ:

  1. معتمدنژاد، كاظم. وسايل ارتباطي جمعي. تهران: دانشكدة علوم ارتباطات اجتماعي، 1355، ص 35.
  2. شكرخواه، يونس. واژه‌ نامة ارتباطات. ذيل «communication».
  3. انوري، حسن. فرهنگ بزرگ سخن. ج1، ذيل «ارتباطات».
  4. دايرة المعارف بزرگ زرين. به كوشش محمود آذين‌فر، تهران: زرين، 1384، ذيل «ارتباطات».
  5. ملكي ورنامخواستي، محمد؛ رياحي وفا، عباس. تاريخچة پست. تهران: سپهرافروز، 1381، ص3.
  6. مولانا، حميد. «سياست توسعه ارتباطات در ايران»، كيهان فرهنگي. ش 196، بهمن 1381، ص 44-49.
    [1]. Claude E.shanon

[2]. Warren Weaver

میترا صمیعی