Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

اَرداويرافنامه‌ (ardā-virāf-nāme)، يا ارداويراژنامه‌ و ارداويرازنامه‌ به زبان پهلوي در شرح سفر روحاني 7 روزة‌ ارداويراف‌، پارساي ساساني، به‌ جهان‌ ديگر و وصف چگونگي‌ بهشت‌ و دوزخ. ارداويرافنامه‌ در 101 فصل‌ و 8800 واژه‌ است. فصل‌هاي‌ 1-3 به چگونگي‌ فراهم‌ آمدن‌ مقدمات‌ سفر؛ فصل‌هاي‌ 4-15 به‌ مشاهدات‌ ويراف‌ و توصيف‌ انواع‌ پارسايان‌ و پاداش‌هاي‌ آنان‌ در بهشت‌ و نيز توصيف‌ برزخ‌ و فصل‌ 16 تا پايان‌ كتاب‌، كه‌ بخش‌ بيشتر كتاب‌ را دربرمي‌گيرد، به‌ توصيف‌ دوزخ‌ و گناهكاران‌ و عقوبت‌هاي‌ آنان‌ مي‌پردازد.1

ارداويراف‌ نام‌ يك‌ موبد نيست‌، بلكه‌ لقبي‌ افتخاري‌ است‌ و اين‌ خود نشان‌ مي‌دهد كه‌ سراسر داستان‌ با افسانه‌ و تخيل‌ شاعرانه‌ همراه‌ است‌. از اين رو زمينة‌ تاريخي‌ و نشاني‌ از شخصيت‌هاي‌واقعي‌ را نبايد در آن‌ جست‌.2

تأليف‌ اين‌ كتاب‌ ظاهراً در اواسط‌ سدة‌ 9 م‌ نيمة نخست سدة 3 ق صورت‌ گرفته‌ و قديم‌ترين‌ نسخة‌ خطي‌ موجود از آن‌ متعلق‌ به‌ سدة‌ 4 ق است‌. زردشت‌ بهرام‌ پژدو از شاعران‌ سدة‌ 7 ق آن‌ را به‌ نظم‌ فارسي‌ درآورده‌ است‌. نخستين‌ ترجمة ‌اين‌ كتاب‌ توسط‌ پوپ [1]‌در 1816م‌ صورت‌ گرفت‌. در 1887م‌ نيز بارتلمه[2]‌ آن‌ را به‌ فرانسه‌ ترجمه كرد.3

نثر آن‌ ساده‌ است‌ و ارزش‌ ادبي‌ اندكي‌ دارد و به‌ سبب‌ محبوبيت‌ در ميان‌ زردشتيان‌ به‌ زبان‌ فارسي‌ (شعر و نثر) برگردانيده‌ شده‌ است‌.4

 

مآخذ:

  1. تفضّلي‌، احمد. تاريخ‌ ادبيات‌ ايران‌ پيش‌ از اسلام‌. به‌ كوشش‌ ژالة‌ آموزگار، تهران‌: سخن‌، 1376، ص‌ 167-170؛ صفا، ذبيح‌الله. تاريخ ادبيات در ايران. تهران‌: ابن‌ سينا، 1347، ج‌1، ص‌ 137.
  2. سميعي‌، احمد. ادبيات‌ ساساني‌. تهران‌: دانشگاه‌ آزادايران‌، 1355، ص‌ 39-40.
  3. صفا. همانجا.
  4. زرشناس‌، زهره‌. زبان‌ و ادبيات‌ ايران‌ باستان‌. تهران‌: دفتر پژوهشهاي‌ فرهنگي‌، 1382، ص‌ 59.

[1]. Pope

[2]. Bartholomae

ابوالقاسم رادفر