Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

ارمغان، يكي از نشريات برجستة ادبي ايران و يكي از ديرپاترين آنها.

ارمغان را در سال 1298ش، روان‌شاد حسن وحيد دستگردي [درگذشت به سال 1321ش] از دانشمندان و اديبان معروف سنت‌گراي ايران بنياد گذاشت. وحيد اديبي علاقمند به ادبيات كهن ايران و در مقابل نوگرايان ايستادگي مي‌كرد. او شاعر بود و در برخي شماره‌ها به جاي سرمقاله، منظومه‌اي در باب مسائل مورد علاقة خود مي‌سرود. او پيش از تأسيس ارمغان، انجمن ادبي حكيم نظامي را ايجاد كرد و سپس به فكر افتاد حاصل تراوشات فكري اعضاي انجمن را به صورت مجله‌اي انتشار دهد و با اين نيت اولين شمارة ارمغان را در بهمن ما 1298ش/1919م انتشار داد و در سرمقاله به شرح وظايف اجتماعي شاعران و اديبان پرداخت.

مندرجات ديگر مجله در سال‌هاي نخست ـ كه پس از آن نيز تغيير عمده‌اي پيدا نكرد درج اشعار شاعران مشهور آن عصر چون دهخدا، اديب‌الممالك، يحيي دولت‌آبادي و مقالاتي از ادباي ديگر بود. از جمله منظومة مفصل مشهور وحيد با نام «سرگذشت اردشير» قطعه‌قطعه در سال‌هاي نخست ارمغان به چاپ رسيده است.

معمولاً وحيد در شمارة نخست هر سال طي منظومه‌اي با تبريك به هم ميهنان برخي مسائل مهم ادبي روز را مطرح مي‌كرد و سياست خود را به شرح بيان مي‌داشت.

مجلة ارمغان از سال 1298 تا 1358ش جمعاً حدود 60 سال انتشار يافته و از اين حيث شايد بتوان آن را طولاني‌ترين مجلة ادبي كه در ايران منتشر شده به شمار آورد. اما در طي اين دوران دراز چند بار در اثر حوادث روزگار و يا عسرت مدير آن به تعطيلي گراييد. از جمله در سال هشتم چند ماه به سبب عدم پرداخت حقوق مدير آن منتشر نشد، ليكن پس از آن تا سال 1321ش كه وحيد در قيد حيات بود به طور مرتب منتشر مي‌شد.

پس از درگذشت وحيد فرزندش محمود وحيدزاده دستگردي [1285-1358ش] انتشار ارمغان را از سر گرفت و با همان سبك پيشين آن را تدوين مي‌كرد. وحيدزاده تا اوائل انقلاب مجله را منتشر كرد و پس از درگذشت او فرزندش دكتر محمد وحيد دستگردي آخرين شمارة ارمغان را منتشر و پس از آن به كلي اين نشريه تعطيل شد. ترتيب مجلة ارمغان ماهانه بود، ليكن هميشه به جاي شمارة 11 و 12، كتابي به صورت ضميمه چاپ و براي مشتركين مجله ارسال مي‌شد. محتويات مجلة ارمغان به جز آثار منظوم و منثور مديران آن، شامل آثار اعضاي انجمن ادبي حكيم نظامي و برخي ادباي مشهور ديگر آن زمان بود. افزون بر آن گاه در اين مجله مباحث اجتماعي و تاريخي و همچنين ترجمة آثار ادبي جهان درج مي‌گرديد. ليكن همواره از درج مباحث و گفتارهاي سياسي پرهيز داشته است. بلكه برعكس گاه در منظومه‌هايي كه وحيد در شمارة نخست هر سال مي‌سرود ابياتي به مدح رضاشاه اختصاص مي‌داد.

در مجموع ارمغان را بايد در زمرة مجلات مفيد و پرفايدة ايران به شمار آورد. چنانكه مقالات تحقيقي آن هنوز هم مورد مراجعة اهل پژوهش قرار مي‌گيرد.

 

مآخذ:

  1. آرين‌پور، يحيي. از نيما تا روزگار ما. تهران: 1374، ص 63؛ صدر‌هاشمي، محمد. تاريخ جرائد و مجلات ايران. اصفهان: 1327، ج 1/ 121-136؛ ماخالسكي، پرفسور فرانسيك، وحيددستگردي و ارمغان او. ترجمة محمد وحيد دستگردي، ارمغان. سال 41، ش 8 (آبان 1351)، ص 504-505؛ وحيدنيا، دكتر سيف‌الله. يادداشت‌هاي پراكنده دربارة وحيد، مجلة وحيد. ش 252-253، ص 144-180.
     سیدعلی آل‌داود