Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

اسباب‌ بازی، یا بازیچه وسیله‌ای که کودک یا نوجوان با آن بازی و خود را سرگرم می‌کند. این وسیله ممکن است سنگ، شاخة درخت، گوش ماهی، توپ، عروسک، یا نمونه‌های کوچک چوبی یا گلی از جانوران، یا نمونه‌هایی از وسایل کشاورزی و حمل و نقل امروزی یا چیزهایی مانند آنها باشند، تاریخچة اسباب بازی به دوران پیش از تاریخ می‌رسد. در عصر حجر تکه‌های استخوان و سنگ را به شکل مهُره و مکعب برای بازی کودکان می‌ساختند و کودکان با اسباب بازی‌هایی هم که از وسایل شکار بزرگسالان برای آنها ساخته‌ بودند، بازی می‌کردند.

یکی از قدیمی‌ترین اساب بازیهای کودکان مشرق زمین بادبادک بود که در حدود سه هزار سال پیش ساخته شد. از اسباب بازیهای کودکان ایرانی در دوران پیش از اسلام آگاهی چندانی نداریم. باستانشناسان در کاوشهایی که در شوش، گیلان و سیلک کاشان انجام داده‌اند مجسمه‌های ظریف و کوچکی از انسان و چهارپایان و پرندگان یافته‌اند که از سفال و چوب و سنگ ساخته شده‌اند. بعضی از نویسندگان دوره‌های اسلامی از دُهُل، بوق، گردونچه (گردونه کوچک) و اسب چوبی در زمرة اسباب بازیهای کودکان ایرانی نام برده‌اند. در کتب تاریخی و واژه‌نامه‌های قدیم نیز نام برخی از بازیچه‌های ایرانی مانند فرفره، چالیک (اَلَک دولک)، جغجغه، اسب چوبی و عروسک آمده‌اند. در دورة معاصر اسباب‌ بازی‌های کودکان در سراسر جهان تقریباً یکسان و شبیه به یکدیگر شده‌اند و کارخانه‌های تولید اسباب بازی، ساخته‌های خود را به همه جهان، از جمله ایران صادر می‌کنند. امروزه در ساخت و انتخاب و بکار بردن نوع اسباب بازی، کوشش می‌شود تا نمونه‌هایی باشند که در رشد و تکوین شخصیت کودکان در همة زمینه‌های علمی اثر بگذارند.


مآخذ

  1. بلوکباشی، علی. فرهنگنامه کودک جلد دوم «اسباب بازی» تهران: 1376 نشر فرهنگنامه.

علی بلوکباشی

تلخیص‌کننده: سیامک امینی