Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

استاندارد، مداركي دربرگيرندة قواعد و رهنمودها يا ويژگي‌هايي براي فعاليت‌ها يا نتايج آن‌ها هستند كه به منظور استفادة مكرر عمومي، ايجاد هماهنگي و وحدت، توسعة تفاهم، تسهيل ارتباطات، صرفه‌جويي در اقتصاد ملي، حفظ سلامت و ايمني عمومي، و گسترش مبادلات بازرگاني داخلي و خارجي فراهم آمده و توسط سازمان معتبري تصويب شده باشند.1

استاندارد از ديرزمان در زندگي بشر وجود داشته و مانند بسياري از پديده‌هاي طبيعي، شناخت و برداشتي است كه انسان از محيط پيرامون خود دارد كه از آغاز به صورت ناخودآگاه تحقق يافته است.

در ايران، در زمان داريوش اول هخامنشي، وزنه‌هاي استاندارد شده‌اي بر اساس واحدي به نام كرشه[1] ساخته مي‌شد كه معادل 3/83 گرم بود. اما بعدها، با توجه به تحول بنيادي در طرز تفكر اجتماعي و رشد اختراعات و توليدات صنعتي (انقلاب صنعتي)، استانداردهاي صنعتي نيز پديد آمد. با رشد فن‌آوري و افزايش كارخانه‌ها، استانداردهاي ديگري از قبيل فنون كنترل كيفيت، توصيف ويژگي‌ها و جز آن به ثبت رسيد.2

در ايران، نخستين حركت مدون استانداردنويسي با تصويب قانون اوزان و مقياس‌ها در 1304ش آغاز گرديد و در 1332ش به لحاظ ضرورت تعيين ويژگي‌هاي كالاها و جلب توجه توليدكنندگان و واردكنندگان به اهميت كالاهاي استاندارد شده، تشكيلاتي جهت تهيه و تدوين استانداردهاي ملي در وزارت بازرگاني ايجاد شد. در 1339ش با تصويب قانون تأسيس مؤسسة استاندارد ايران كار رسمي اين مؤسسه در چارچوب اهداف و مسئوليت‌هاي تعيين شده در اين قانون ادامه يافت و در 1343ش به مؤسسة استاندارد تحقيقات صنعتي ايران تغيير نام داد. مؤسسة استاندارد از 1340ش به عضويت ايزو و از 1344ش به عضويت كميسيون بين‌المللي الكتروتكنيك [2]درآمد.

نخستين استانداردهاي تهيه شده به ويژگي و درجه‌بندي كالاهاي صادراتي (عموماً محصولات كشاورزي) اختصاص داشت و به صورت آزمايشي تدوين شد. تا 1343ش، 17 استاندارد به صورت آزمايشي تهيه گرديد كه عموماً مربوط به كالاهاي سنتي و به منظور كمك به بهبود صادرات بود ولي بعدها تصميم گرفته شد كه در همة زمينه‌ها استانداردهاي لازم تدوين شود و تهية استانداردها از حالت آزمايشي به صورت قطعي تغيير يابد. در 1345ش براي نخستين بار علامت استاندارد ايران بر روي كالاهاي ايران نقش بست.

با پيروزي انقلاب اسلامي، ضرورت دگرگوني در ساختار اقتصاي كشور و توجه جدّي به امر كيفيت منجر به تدوين استانداردهاي ملي گرديد و مؤسسة استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران به تهيه و تدوين و نشر استانداردهاي ملي ايران در زمينه‌هاي مختلف مواد و مصالح و فرآيندها پرداخت.3 تدوين استانداردهاي ملي با مشاركت دانشگاه‌ها و مراكز آموزش عالي، نمايندگاني از سازمان‌ها و وزارتخانه‌هاي مرتبط، صاحبان صنايع، نماينده‌هاي انجمن‌هاي صنفي مربوط، و جز آن انجام مي‌شود.4

تلخيص از داكا


مآخذ:

  1. آشنايي با مديريت استاندارد و تحقيقات صنعتي استان تهران. تهران: سازمان مديريت استاندارد استان تهران، 1371، ص1 [بروشور]؛ يگانه، مهرداد. استاندارد و استاندارد كردن. كرج: مؤسسة استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران. 1378، ص 13.
  2. يگانه. همان. ص 14-15.
  3. همان. ص 1-2.
  4. روشن‌بين، فروز. مديريت كتابخانه‌ها و مراكز اطلاع‌رساني تخصصي. تهران: صنم، 1378، ص 28.

[1]. Karsha

[2]. International Electrotechnical Commision

میترا صمیعی