Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

اِحباط، در لغت به معني باطل كردن است. در اصطلاح دانش كلام اِحباط در برابر تكفير قرار دارد.

احباط، از ميان رفتن ثواب در اثر گناه و تكفير* از ميان رفتن گناه در پرتو ثواب است. به نظر تمام متكلّمان كفر و شرك، سبب اِحباط است، امّا در باب ساير گناهان ديدگاه‌ها مختلف است: خوارج هر گناه(1) و معتزله گناهان كبيره را عامل اِحباط مي‌دانند.(2) متكلّمان اماميه(3) و اشاعره(4) (به جز جويني كه تكفير را تأييد مي‌كند) اِحباط و تكفير را مردود مي‌شمارند. مستند طرفداران نظرية ا«حباط و تكفير آياتي از قبيل: بقره/217 و 264؛ مائده/5 و 53؛ اعراف/147؛ هود/114 و... و دليل مخالفان اين نظريه‌ها هم آياتي است از قبيلِ: آل عمران/25 و 57؛ نساء/77 و 124؛ زلزله/7 و 8 و...

]تكفير ← اِحباط[

 

مآخذ:

  1. جرجاني، مير سيد شريف. شرح المواقف في علم الكلام. مصر: ناشر محمد افندي، 1325ق / 1907م، ص 8/309-310.
  2. جرجاني، مير سيد شريف. شرح المواقف في علم الكلام. همانجا؛ همداني، عبدالجبار. شرح الاصول الخمسه. تحقيق عبدالكريم عثمان، مصر: مكتبة الاستقلال الكبري، 1384ق / 1965م، ص 624-625.
  3. شيخ طوسي. تمهيد الاصول في علم الكلام. به كوشش دكتر عبدالمحسن مشكاةالديني، تهران: دانشگاه تهران، 1362، ص 98-99؛ فاضل مقداد. ارشادالطالبين الي نهج المسترشدين. تحقيق سيد مهدي رجايي، قم: مكتبة آيت‌الله المرعشي النجفي، 1405ق، ص 421-422.
  4. جرجاني، مير سيد شريف. شرح المواقف في علم الكلام. همانجا؛ جويني، الارشاد الي قواطع الادلة في اصول الاعتقاد. تصحيح محمديوسف موسي و ديگران، مصر: 1950م/1369ق، ص 386-387.
اصغر دادبه