Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

بالابان، از گروه سازهاي هواصدا*ي زبانه‌دار با زبانه‌اي منفرد و دو لايه.

در آذربايجان به بالابان و در كردستان و كرمانشاهان به نرمه‌ناي* معروف است. نوعي از اين ساز در ارمنستان رايج است كه دودوك ناميده مي‌شود. بالابان داراي بدنه‌اي چوبي با هفت سوراخ صوتي در جلو و يك سوراخ صوتي در پشت بدنه و يك زبانة بزرگ و پهن مي‌باشد. زبانة اين ساز خود از سه قسمت تشكيل شده است كه شامل قسمت اصلي زبانه، حلقه‌اي براي تنظيم كوك و طوقي بيضي مانند براي محافظت از زبانه ـ در مواقعي كه نواخته نمي‌شود ـ مي‌باشد. زبانة بالابان در مقايسه با زبانة سازهاي هواصداي داراي زبانه از همه بزرگ‌تر و پهن‌تر است و به عبارتي مهم‌ترين و حساس‌ترين قسمت اين ساز محسوب مي‌شود. زبانة بالابان در اندازه‌هاي مختلفي وجود دارد كه هر كدام براي يك كوك يا يك سقف صوتي متفاوت مورد استفاده قرار مي‌گيرد. در كردستان و كرمانشاهان نرمه‌ناي به همراهي تمبك نواخته مي‌شود. رپرتوار نرمه‌ناي در كردستان و كرمانشاهان شامل آهنگ‌هاي رقص و ترانه‌هاي كُردي مي‌باشد. در آذربايجان شرقي بالابان در اجراي موسيقي عاشيقي شركت دارد. بدين ترتيب ؟؟؟ موسيقي عاشيقي در آذربايجان شرقي شامل خواننده (عاشيق، نوازندة ساز عاشيقي*)، بالابان و قاوال* (دايره) است. رپرتوار بالابان در آذربايجان شرقي شامل هاواها يا مقام‌هاي موسيقي عاشيقي و بعضاً آهنگ‌هاي رقص است.

 

مآخذ:

  • پژوهش‌هاي ميداني مؤلف و گفت‌وگو با نوازندگان بالابان و نرمه‌ناي. شرح كامل‌تر را نك: درويشي، محمدرضا. دايرةالمعارف سازهاي ايران. ج 4، در دست انتشار.

محمدرضا درویشی