Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

 باهنر، محمدجواد (1312-1360ش). سومين نخست‌وزير جمهوري اسلامي ايران، دومين دبير كل حزب جمهوري اسلامي* و نويسندة كتاب‌هاي ديني مدارس و دانشگاه‌ها.

باهنر در كرمان متولد شد. نخست در مكتبخانه و سپس در مدرسة علمية معصومية كرمان به فراگيري علوم ديني پرداخت و هم زمان به قم رفت و در حوزة علمية اين شهر از محضر استاداني مانند آيت‌الله بروجردي، امام خميني، و علامه طباطبايي بهره برد. او همزمان با تحصيل در حوزه، تحصيلات دانشگاهي را نيز دنبال كرد و موفق به اخذ درجة دكتري الاهيات از دانشگاه تهران شد.1

باهنر در انتشار سالنامه و فصلنامة مكتب تشيع (1336ش) و تأسيس كانون توحيد، دفتر نشر فرهنگ اسلامي، مدرسة رفاه و بناي چند مسجد همكاري كرد.2 او در 1342ش به استخدام وزارت آموزش و پرورش در آمد و ضمن تدريس، با همكاري دكتر بهشتي حدود 30 جلد كتاب درسي ديني تأليف كرد.3 او چند بار به سبب همكاري با تشكل هيئت مؤتلفه و سخنراني‌هاي متعدد بر ضد حكومت پهلوي دستگير و زنداني شد.4 در جريان انقلاب اسلامي به فرمان امام خميني به عضويت كميتة اعتصاب‌ها و شوراي انقلاب درآمد.5

باهنر پس از پيروزي انقلاب* ضمن عضويت در ستاد انقلاب فرهنگي در بازگشايي مدارس و هماهنگ كردن آموزش و پرورش با آرمان‌ها و ارزش‌هاي انقلاب اسلامي، تشكيل نهضت سوادآموزي6 و حزب جمهوري اسلامي* شركت داشت. پس از تشكيل مجلس خبرگان* به نمايندگي از مردم كرمان به اين مجلس راه يافت و در اولين دورة مجلس شوراي اسلامي* به عنوان نمايندة مردم تهران انتخاب شد. در 1359ش در كابينة محمدعلي رجايي* به وزارت آموزش و پرورش منصوب شد و پس از شهادت دكتر بهشتي* (7 تير 1360) به دبير كلي حزب جمهوري اسلامي برگزيده شد و پس از انتخاب محمدعلي رجايي به رياست جمهوري (14 مرداد 1360)، به نخست‌وزيري گمارده شد. سرانجام در 8 شهريور 1360ش در حادثة بمب‌گذاري در ساختمان نخست‌وزيري به هنگام حضور در جلسة شوراي عالي امنيت ملي به شهادت رسيد.6 آثار باقي‌مانده از ايشان عبارتند از: 1- سيري در عقايد و اخلاق اسلامي 2- انسان و خودسازي 3- فرهنگ انقلاب اسلامي 4- گذرگاه‌هاي الحاد 5- مواضع ما در ولايت و رهبري 6- درس‌هايي از اسلام براي نوجوانان 7- اصول دين و احكام براي خانواده (تأليف همراه با سيد رضا برقعي).7

 

مآخذ:

  1. مرادي، رضا. زندگي‌نامة پيشوايان انقلاب. كاظمي، 1363، ص 87.
  2. شهيد دكتر باهنر الگوي مقاومت. واحد فرهنگي بنياد شهيد، تهران: 1361، ج 1، ص 8-9، 12.
  3. دارابي، علي. سياستمداران اهل فيضيه. تهران: سياست، 1379، ص 276.
  4. شهيد دكتر باهنر الگوي مقاومت. ج 1، ص 12.
  5. مرادي. همان. ص 90.
  6. شهيد دكتر باهنر الگوي مقاومت. ج 1، ص 15.
  7. مرادي. همان. ص 90-91.
    الهه جواهری