Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

براهويي، يا برهويي، اتحاديه‌اي از طايفه‌هاي براهويي زبانِ پراكنده در استان سيستان و بلوچستان و برخي نقاط همجوار در كشورهاي پاكستان و افغانستان. دربارة اصل و ريشة نام براهويي اختلاف نظر است. برخي براهویی را برگرفته از ابراهيم و مبني بر مسلمان بودن براهويي‌ها در برابر همسايگان جط هندو مي‌دانند.1

براهويي‌ها را از بازماندگان اقوام اولية ساكن ايران و هند، پیش از مهاجرت آريايي‌ها به این مناطق دانسته‌اند. آنها در هندوستان به دراويديان مشهورند و طبقة پاريا (نجس) از اين دسته‌اند.2 برخي بر اساس ويژگي‌هاي ظاهري و اندامي براهویی‌ها، آنها را غيربلوچ دانسته‌اند.3 برخي از محققان هم با توجه به خاستگاه اولية براهويي‌ها در جنوب شرقي پنجگور در جبيري، آنها را از لُرِهای ماماسني (مَمَسني) دانسته‌اند. ديگران نيز اصل آنها را به اختلاف كُرد، دراويدي، بلوچ و از مهاجران هندي ذكر كرده‌اند.4

كوچك‌ترين تا بزرگ‌ترين واحد اجتماعي در سازمان طایفگی براهويي‌ها عبارتست از: شلوار ← تيره ← طايفه. براهويي‌هاي ايران و افغانستان و پاكستان از 27 طايفه تركيب يافته‌اند. 8 طايفة آنها اصلي (مانند قلندراني، ميرواري و...) و بقيه وابسته هستند (مانند مِنْگل، بنگلزيي، بَيزنْجو و...).5

 

براهويي در مناطقي در پاكستان، افغانستان، تركمنستان و ايران پراكنده‌اند. براهويي‌هاي ايران در حوزة بلوچستان و در نواحي سراوان، خاش و سيستان سكونت دارند. براهويي‌هاي كوچنده نيز بين مناطق خاش و قطار خنجك و جون‌آباد ييلاق و قشلاق مي‌كنند.6

براهويي‌ها اكثراً دامدارند. آمار جمعيت كل براهويي‌ها در منابع نيامده است. كوچندگان براهويي در 1377ش، 583 خانوار برآورد شده‌اند.7

زبان براهويي منشأ دراويدي دارد كه ممكن است زبان اقوام بومي ارتفاعات كلات قبل از ورود ايلات و طوايف براهويي و بلوچ به اين سرزمين بوده باشد.8

 

 تلخيص از مقالة براهويي دايرة‌المعارف بزرگ اسلامي

 

مآخذ:

  1. EI 1, II/630; Iranica, IV/4360.
  2. حكمت، علي‌اصغر. نه گفتار در تاريخ اديان. شيراز: 1339، ص 55-56.
  3. فيروزان، ت. «دربارة تركيب ايلات و عشاير ايران»، ايلات و عشاير. تهران: 1362، ص 33.
  4. تيت، ج. ب. سيستان. ترجمة غلامعلي رئيس‌الذاكرين، زاهدان: 1362، ص 323؛ مردوخ كردستاني، محمد. تاريخ. تهران: چاپخانة ارتش، ص 1/80؛ مقدسي، محمد. احسن التقاسيم. به كوشش دخويه، ليدن، 1906م، ص 471؛           Elfenbein, J., "The Brahui Problem Again" Textdestiné au colloque international du CNRS, Le Fait ethnique en Iran et en Afghanistan: pertin ence, formes, genēse et enjeux, Paris, october, 1985: P 1-2.
  5. Iranica, IV/437-438.
  6. Iranica, IV/433-434.
  7. سرشماري اجتماعي ـ اقتصادي عشاير كوچنده 1377، نتايج تفصيلي. تهران: 1378، ص 25-26.
  8. EI 1, همانجا.
عباس عبداله گروسی
محمدسعید جانب‌اللهی
تلخیص‌کننده: معصومه ابراهیمی