Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

برمكيان يا برامكه، برجسته‌ترين خاندان ديوان سالار ايراني در دورة خلفاي عباسي1 بر مبناي تحقيقات جديد، برمك از «نَوَه كَرَميكَه» [1] سازندة معبد نوبهار بلخ كه لقب متوليان آن نيز مي‌باشد، گرفته شده.2 نسب برمك به ساسانيان مي‌رسيد وي منجم و طبيب چيره‌دستي بود كه در دربار خلافت اموي در دمشق مقام ممتازي يافت.3 خالد پسر برمك از داعيان عباسي در زمان سفاح و منصور به رياست ديوان جُند رسيد و چندي حاكم ري (142ق /    ) و طبرستان شد. فرزند او يحيي با حمايت از ولايتعهدي هارون به وزارت او برگزيده شد. فرزندان (فضل و جعفر) و بستگان او در مهم‌ترين مراكز صاحب قدرت شدند.

فضل و جعفر تربيت امين و مأمون پسران هارون را عهده‌دار بودند. جعفر با عباسه خواهر هارون ازدواج كرد و رياست ديوان مظالم، خاتم، بريد و دارالضرب‌ها را به دست آورد.4 تسلط برامكه بر خزانه، برخورداري از مقام‌هاي بالا و اقبال عامه به آنان باعث شد متهم به بدديني شده5 در مقابل دسيسه‌هاي اطرافيان هارون مغلوب شوند.6 اين خاندان، دانش‌پرور، حامي شعرا و دانشمندان، مروج نهضت ترجمه، بنيان‌گذار نهضت‌هاي علمي و در سياست عملي و نظري برجسته بوده و باعث شكوفايي تمدن ايراني ـ اسلامي شدند.

 

مآخذ:

  1. بلخي، عبدالله. فضايل بلخ. ترجمة كهن فارسي، به كوشش عبدالحي حبيبي، تهران: 1350، ص 423.
  2. بارتولد، و. و. خليفه و سلطان. ترجمة سيروس ايزدي، تهران: اميركبير، 1358، ص 87.
  3. برني، ضياءالدين. تاريخ برامكه. بي‌جا، بي‌نا، 1312، ص 3.
  4. بيهقي، ابوالفضل. تاريخ بيهقي. به كوشش علي‌اكبر فياض، مشهد: دانشگاه مشهد، 1356، ص 888.
  5. بووا لوسين. برمكيان. ترجمة عبدالحسين ميكده، تهران: بنگاه ترجمه و نشر كتاب، 1352.
  6. سجادي، صادق. «برمكيان». دايرةالمعارف بزرگ اسلامي. تهران: بنياد دايرةالمعارف بزرگ اسلامي، 1383، ج 12، ص 14.

[1]. Nava - karmika

حشمت‌اله عزیزی