Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

برهان صِدّيقين، استوارترين برهان بر اثبات ذاتِ حق است و آن برهاني است به روش استدلال از علت به معلول. سبب نامگذاري اين برهان به صديقين، آن است كه شيوة استدلال صديقين يعني شيوة انبياء و حكماي الهي همانا شيوة تأمل در هستي به قصد اثبات هستي مطلق است. اين شيوه روشي است الهي و قرآني.1 اين برهان را نخستين بار ابن‌سينا، از راه تقسيم موجود به واجب و ممكن و تأكيد بر اين معنا كه وجود ممكن به سبب بطلان دور و تسلسل، نيازمند به وجود واجب است، طرح كرد2 و سپس ملاصدرا آن را بر پاية «اصالت وجود» و «وحدت حقيقت وجود» چنين اقامه نمود كه: چون وجود، حقيقتي است اصيل و واحد و داراي مراتب و شئون، لاجرم ثاني ندارد و ذاتاً بي‌نياز از غير است3 و همين وجود يگانة اصيلِ بي‌نياز از غير است كه از آن به «حق» و «خدا» تعبير مي‌شود.

 

مآخذ:

  1. فُصِّلت، 41/53.
  2. طوسي، خواجه‌نصير. شرح اشارات. 3/66- 67.

    براي اطلاعات بيشتر نك: دادبه، اصغر. «برهان صديقين». دايرة المعارف تشيع، 1380، ج 3/214-215.
  3. ملاصدرا، اسفار اربعه. 6/12- 16.
اصغر دادبه