Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

بزرگمهر، (بزرگمهر بُختگان) فرزند سوخرا (زرمهر) وزير و مشاور دانشمند خسرو انوشيروان (حك 531-579م).

وي كه با نام وزرگ‌مهر و بوذرجمهر،1 نيز معروف است به احتمال قوي همان برزويه پزشك دانشمند و نامدار انوشيروان است2 كه برخي بزرگمهر را لقب ديوانسالاري او مي‌دانند. به روايتي به خاطر تعبير خواب شاهانه و به روايتي به عنوان معلم وليعهد به دربار انوشيروان راه يافت.3

ترجمة كليله و دمنه و پنجه تنتره و تأليف يك اندرزنامه،4 يافتن پاسخ معماي چترنگ (شطرنج) تأثير در اعتلاي علمي گندي شاپور و خدمات بسيار علمي فرهنگي به او منسوب است. شخصيت او در هاله‌اي از اساطير قرار گرفته است. دليل و چگونگي مرگ او كه چندي در زندان انوشيروان به سر برد و مورد بخشش او قرار گرفت به درستي مشخص نيست، برخي هرمز جانشين انوشيروان را قاتل او مي‌دانند. بزرگمهر به عنوان وزيري دانشمند نماد توانايي ايرانيان در ديوانسالاري و الگويي براي ديوانسالاران پس از اسلام و برخوردار از جايگاه ويژه‌اي در ادبيات و فرهنگ ايران است.

 

مآخذ:

  1. Khaleghi Motlagh, Djalal. Bozorgmehr-E Bokhtagan, Encyclopedia Iranica. London and New York, Rotladge and Kegan Poul, 1990, Vol IV, P. 427.
  2. مشكور، محمدجواد. ايران در عهد باستان. سازمان تربيت معلم و تحقيقات تربيتي، 1343، ص 451.
  3. كريستن‌سن، آرتور. ايران در زمان ساسانيان. ترجمة رشيد ياسمي، تهران: دنياي كتاب، 1377، ص   .
  4. يادگار بزرگمهر. ترجمة يحيي ماهيار نوابي، تبريز: دانشگاه تبريز، 1338، ص 1. 
مهرداد شباهنگ