Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

بُزچَلّو، يا بوزچلو گروهي از طوايف ترك زبان ساكن آذربايجان غربي و معروف به قاراپاياق (قراپاپاخ) كه در اوايل عهد صفوي به بخش وفس اراك كوچانده شدند و در دهستاني كه بعداً به نام آنها بزچلو ناميده شد، اقامت گزيدند.(1) در اواخر عهد صفوي دوباره آنها را به حوالي تفليس، آقسطفا و سرحد گرجستان كوچاندند و در لوري و پنبك و آقچه مستقر ساختند.(2) بزچلوهاي اين مناطق را به سبب كلاه سياه كه بر سر مي‌گذاشتند قاراپاپاق ناميدند.(3) قاراپاپاق‌ها به 8 طايفه تقسيم مي‌شوند.(4)

سرپرستي در ميان طايفه‌هاي قاراپاپاق موروثي است و بيشتر از طايفة بزرگ و مهم تركاون هستند.(5)

بزچلوها در بسياري از جنگ‌ها و حوادث تاريخي شركت داشتند. دسته‌اي از قاراپاپاق‌ها در جنگ‌هاي ايران و روس به رهبري عباس‌ميرزا شركت داشتند و پس از تصرف قرية شِلّو در ايروانِ ارمنستان در آنجا ماندند. دسته‌اي ديگر به تركيه كوچيدند و در آنجا مستقر شدند.(6) جمعيت قاراپاپاق‌هاي ساكن روسيه در 1926م / 1305ش 6،316 نفر و بزچلو ها و قاراپاپاق‌هاي ايران و تركيه 20 هزار تا 40 هزار نفر گزارش شده است.(7) شمار كوچندگان قاراپاپاق ايران در 1377ش 354 نفر گزارش شده است.(8)

قاراپاپاق‌ها را برخي شيعه و برخي سني و تيرة قزاق‌هاي اين طايفه را سني حنفي دانسته‌اند.(9)

تلخيص از مقالة بزچلو دايرةالمعارف بزرگ اسلامي

مآخذ:

  1. رضوي، مهدي. ايل قاراپاپاق. تهران: 1370، ص 14-15؛ افشاري، مشيت‌الحق، ايل قراپاپاخ (تحقيقات گروه پژوهشگران ادارة فرهنگ عامه، يادداشت‌هاي دست‌نويس). 1343، ص 1 و جم.
  2. باكيخانوف، عباسقلي‌آقا. گلستان ارم. به كوشش عبدالكريم علي‌زاده و ديگران، باكو: 1970م، ص 173؛ Eubin, E, La Persed' au Jourd'hui, Paris: 1908, P. 78، افشاري، مشيت‌الحق، همانجا.
  3. رضوي، همانجا؛ ابن، همانجا.
  4. رضوي، همانجا، ص 60؛ افشاري، همانجا.
  5. همانجاها.
  6. ابن، همانجا؛ مفتون دنبلي، عبدالرزاق. مآثر سلطانيه. به كوشش غلامحسين صدري افشار، تهران: 1351، ص 219-220؛ سپهر، محمدتقي. ناسخ‌التواريخ. به كوشش جهانگير قائم‌مقامي، تهران: 1337، 1/110، 194، 217؛ معصومي، غلامرضا. «چند فرمان تاريخي از شاهان قاجار»، مجموعه سخنراني‌هاي هفتمين كنگرة تحقيقات ايراني. به كوشش محمدرسول درياگشت، تهران: 1355، ج 3 / 583.
  7. Akiner, sh. Islamic Peoples of the soviet onion. London: 1983, P. 255.
  8. سرشماري اجتماعي اقتصادي عشاير كوچنده، 1377ش، نتايج تفصيلي، استان آذربايجان. 1377، ص 19.
  9. رضوي، همانجا، 59-60؛ آكينر، همانجا.
معصومه ابراهیمی