Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

بقال بازي، نمايشي است سنتي.1 در عصر ناصري و بيشتر در دربار شاهان قاجار، بصورت مضحكه و تقليد كه شخصيت اصلي آن يك بقال پولدار و مسخره بوده، اجرا مي‌گرديد.2 كريم بقال لوده‌اي حقيقت بين و حقگو و در زير جامه‌ لودگي، صاحب منصبان، وزيران، مفت‌شان را يك به يك رسوا مي‌كند؛ و مسايلي كه مردم خود نمي‌توانند بر زبان بياورند، توسط اين شخصيت، بدون ترس و پروا در قالبي طنز و مضحكه بر زبان آورده مي‌شد.3

كريم شيره‌اي دلقك مشهور در بار ناصرالدين شاه، با همكاري چند وردست اين نمايش را در حضور شاه براه انداخت.

در اين اجرا خود نقش «بقال» را بازي و مسخره‌هاي وردستش با نام‌هاي نمايشي «چوردكي»، «ريشكي»، «ماستي» و «پسيكي» به ايفاي نقش پرداختند.4

ميرزا آقا تبريزي اولين نمايشنامه‌نويس به زبان فارسي، اين نمايش را: «شرحي از بدبختي اهالي ايران ... در لباس قصه و طرز تياتر فرنگيان (يا بقال بازي در حضور)»5 مي‌داند.

در قسمتي از نمايش بقال بازي چوردكي (چوراكي) با اشاره به ظرف ماست از كريم بقال مي‌ترسد كه اين چيست؟ و وقتي كريم در جواب مي‌گويد: مگر چشم نداري ببيني، جواب مي‌دهد.

آدم از سال گراني در آمده چطور مي‌بيند، به مرگ تو از پارسال آنقدر گرسنه مانده‌ام كه باد هر دو گوش‌هايم را گرفته است.6


مآخذ:

  1. تلاش. محمد شب‌زنده‌دار (بقال بازي در حضور)، محمد شب‌زنده‌دار، شماره هفتاد و شش، سال دوازدهم، بهمن ماه 2536 (1356)، ص 44.
  2. بيضايي، بهرام. نمايش در ايران، انتشارات روشنگران، چاپ سوم، 1380، ص 214.
  3. تلاش. محمد شب‌زنده‌دار، همان، ص 45.
  4. بيضايي، بهرام. نمايش در ايران، همان، صص 165 و 166.
  5. فصلنامه تئاتر. شماره1، 1356، ص 20.
  6. تلاش. محمد شب‌زنده‌دار، همان، ص 45.