Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

بچاقچي، از ايلات بزرگ ترك زبان و شيعي مذهب استان كرمان.

بچاقچي‌ها از نسل شخصي به نام علمدار هستند كه به رواياتي ابتدا در قره‌داغ آذربايجان يا علمده مرند مي‌زيستند. برخي آنها را از ايل افشار مي‌دانند كه در زمان نادرشاه افشار به كرمان كوچانده شدند.(1)

بچاقچي‌ها در شرق و جنوب شرقي شهرستان سيرجان و در مناطق چهارگنبد، سوخته‌چالي، و بَلْوَرْد (محل اقامت خوانين ايل) زندگي مي‌كنند. كوچندگان اين ايل بين استان‌هاي كرمان و هرمزگان ييلاق و قشلاق مي‌كنند.(2)

بچاقچي‌ها از چند دهة پيش به تدريج يكجانشين شده‌اند. از مهم‌ترين طوايف ايل بچاقچي مي‌توان به اَنكَلو (انگلو)، اَرَشلو، عباس‌لو، سوخته‌چالي و ... اشاره كرد.(3)

ايل بچاقچي به چند طايفه، تيره تقسيم مي‌شود. سلسله مراتب قدرت نيز به ترتيب: ايلخان (رئيس ايل) كلانتر يا خان يا ريش سفيد (رييس طايفه) و كدخدا و ريش سفيد (رييس تيره) است.(4) كوچك‌ترين واحد اقتصادي ايل ايشوم خوانده مي‌شود كه يك واحد دامدار است و از تركيب توافقي چند خانوار غير ثابت از تيره‌هاي مختلف خويشاوند يا غير خويشاوند، شكل مي‌گيرد.(5) جمعيت بچاقچي‌ها را بين 200 تا 2000 خانوار تخمين زده‌اند.(6) بچاقچي‌هاي كوچنده 461 خانوار و 2638 نفر گزارش شده‌اند.(7)

بچاقچي‌ها به گله‌داري و زراعت و باغداري مشغولند. زنان آنها نيز به بافتن قالي و گليم و جاجيم مي‌پردازند.(8)

تلخيص از مقالة بچاقچي دايرةالمعارف بزرگ اسلامي

 

مآخذ:

  1. مير شكرايي، محمد. «بلورد، پايگاه ايل بچاقچي»، مجموعة مقالات مردم‌شناسي. تهران: 1362، ص 100.
  2. وزيري كرماني، احمدعلي. جغرافياي كرمان. به كوشش محمدابراهيم باستاني پاريزي، تهران: 1353، ص 154؛ فرهنگ جغرافيايي ايران (آبادي‌ها). تهران: 1322، 8/15.
  3. ميرشكرايي، همانجا، 106؛ كيهان، مسعود. جغرافياي مفصل ايران. تهران: 1311، 2/95.
  4. ميرشكرايي، همانجا، ص 101-104.
  5. همو، همانجا.
  6. وزيري، همانجا، 199؛ كيهان، همانجا.
  7. سرشماري اجتماعي ـ اقتصادي عشاير كوچنده (1377)، نتايج تفصيلي، استان كرمان، تهران: 1378.
  8. ميرشكرايي، 101.
معصومه ابراهیمی