Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

بگ‌زاده، يا «بيگ‌زاده» نام گروهي كرد زبان پراكنده در شمال غرب ايران و مناطقي از سليمانية عراق.

برخي نسب بگ‌زادگان را به پيربوداق فرزند شيرخان، از كردان مُكري آذربايجان دانسته‌اند(1) و برخي ديگر به نقل از خود بگ‌زادگان، آنها را به تهمورث كياني (شاه افسانه‌اي ايران) نسبت مي‌دهند.(2)

بگ‌زادگان در اطراف اورميه و اشنويه پراكنده‌اند. بگ‌زادگان اورميه به دو شاخة بگ‌زادگان دشت و بگ‌زادگان بنار تقسيم مي‌شوند كه درمناطق تولكي، دربند و سوليك سيلوانا، اميرياد، ديزج، دزاوا و محال زندگي مي‌كنند. بگ‌زادگان اشنويه نيز به دو شاخة فضل‌الله بيگي و حيدري تقسيم مي‌شوند.(3) بگ زادگان سليمانيه هم در شمال و در حوالي مرز تركيه زندگي مي‌كنند.(4)

برخي از بگ‌زادگان به ايلات و طوايف كرد ديگر منطقه پيوسته و تيره‌اي از آنها را تشكيل داده‌اند،(5) مانند بگ‌زاده‌هاي ايلات جاف مرادي و جوانرود و برخي ديگر، مانند بگ‌زاده‌هاي نوار مرزي ايران و تركيه در منطقة تَرْگَوَر يك طايفة مستقل با سازمان ايلي مشخصي تشكيل داده‌اند.(6)

رؤساي ايلات و طوايفي كه بگ‌زادگان به آنها پيوسته‌اند بيشتر از ميان خانوادة بگ‌زادگان برگزيده مي‌شوند.(7)

بگ‌زادگان سني شافعي مذهب هستند و شغل اغلب آنها دامپروري است.(8) از شمار كردهاي بگ‌زاده اطلاع دقيقي در دست نيست، جمعيت آنها در سال‌هاي 1342-1311 1349ش به ترتيب 400، 550 و 500 خانوار برآورد شده است. شمار جمعيت كوچندة آنها در 1377ش 227 خانوار و 2175 نفر گزارش شده است.(9)

 

مآخذ:

  1. اوبن، اوژن. ايران امروز 1906-1907 (ايران و بين‌النهرين). ترجمة علي‌اصغر سعيدي، تهران: 1362، ص 112-113.
  2. ادموندز، سيسيل جان، كردها، ترك‌ها، عرب‌ها. ترجمة ابراهيم يونسي، تهران: 1367، ص 168-169.
  3. كريمي، بهمن. جغرافي مفصل تاريخي غرب ايران. تهران: 1316، ص 148 و 150.
  4. ادموندز، سيسيل جان، همانجا، ص 167.
  5. همو، ص 156-157 و 161.
  6. ايرانشهر، كميسيون ملي يونسكو در ايران. تهران: 1342، ج 1، ص 121؛ دهقان، علي. سرزمين زردشت. تهران: 1348، ص 61.
  7. عزاوي، عباس. عشائرالعراق. بغداد: 1366ق / 1947م، ج 2، ص 71-72.
  8. دهقان، علي. همانجا.
  9. كيهان، مسعود. جغرافياي مفصل ايران. تهران: 1311، ص 2 / 110؛ دهقان، علي. همانجا؛ ايرانشهر. همانجا؛ سرشماري اجتماعي، اقتصادي عشاير كوچنده 1377، نتايج تفصيلي. تهران: 1378، ص 29. 
تلخیص از مقالة بگ‌زاده دایره‌المعارف بزرگ اسلامی
جعفر اسحاقی تیموری
تلخیص‌کننده: معصومه ابراهیمی