Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

تاريخ بَلْعَمي‌، ترجمه‌اي فارسي از تاريخ‌الاُمَم‌ و المُلوك‌ يا تاريخ طبري عربي، نوشتة محمد بن‌ جرير طبري‌ (د 310ق / 922م‌) است‌. چون‌ بسياري‌ از مطالب‌ اين تاريخ از كتاب‌هاي‌ ديگر اخذ شده و از صورت‌ ترجمه‌ به‌ هيئت‌ تأليف‌ درآمده‌ از اين رو به‌ نام‌ بلعمي‌ شهرت‌ يافته است‌.1

ابوعلي‌ محمد بلعمي‌ (د 368 ق) از رجال‌ معروف‌ سدة‌ 4 ترجمه‌ و تأليف‌ آن ‌را صورت‌ داده‌ است‌. او كه‌ چندي‌ وزارت‌ عبدالملك‌ بن‌ نوح‌ (حك‌ 343ـ 350 ق) و منصور بن‌ نوح‌ساماني‌ (حك‌ 350ـ 366 ق) را به‌ عهده‌ داشت‌، به‌ دستور اميرمنصور بدين‌ كار اهتمام‌ ورزيد.2 در شروع‌ اين‌ كتاب‌ (چاپ‌ هند) و در مجمل‌ التواريخ‌ و القصص‌ (چاپ‌ تهران‌) به‌ چگونگي‌ فرمان ‌منصور ساماني‌ و آغاز كار مترجم‌ و مؤلف‌ در 352ق اشاره‌ شده‌ است‌.3

تاريخ بلعمي تقريباً از سجع، موازنه و مترادف عاري است، اما در مقايسه‌ با شاهنامة‌ ابومنصوري‌ لغات‌ عربي‌ بيشتري‌دارد.4  تاريخ‌ بلعمي‌ داراي‌ نسخه‌هاي‌ متعددي‌ است‌. نسخة‌ فارسي‌ آن‌ در لكه نو چاپ‌ شده‌ است‌. فرانسوي‌ها نيز دوبار آن‌ را ترجمه‌ كرده‌اند، يكبار توسط‌ اوبو [1]و بار ديگر به‌ وسيلة‌ «زوتمبرگ‌»[2] كه ‌آن‌ را در چهار جلد (1867ـ1874م‌) در پاريس‌ به‌ چاپ‌ رسانيد.5

 

مآخذ:

  1. صفا، ذبيح‌الله‌. نثر فارسي‌ از آغاز تا عهد نظام‌الملك‌ طوسي‌. تهران‌: ابن‌سينا، 1347، ص‌158.
  2. احمدي‌، احمد و رزمجو، حسين‌. سيرسخن‌. مشهد: باستان‌، چ‌ 2، 1345، ج‌1، ص‌ 20.
  3. صفا، ذبيح‌الله‌. تاريخ‌ ادبيات‌ در ايران‌. تهران‌: ابن‌ سينا، چ‌ 6، 1347، ج‌ 1، ص 619.
  4. بهار (ملك الشعرا)، محمدتقي. سبك شناسي. تهران: كتاب‌هاي پرستو، چ 4، 2536 (1356)، ج 2، ص 10.
  5. اقبال‌ آشتياني، عباس‌. تاريخ‌ مختصر ادبيات‌ ايران‌. به‌ كوشش‌ ميرهاشم‌ محدث‌، تهران‌: نشرهما، 1376، ص‌ 190ـ191.


[1]. Ebeux

[2]. Zotenberg

ابوالقاسم رادفر