Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

تاريخ روزنامه‌نگاري ايرانيان، اثري مهم و محققانه و يكي از جديدترين پژوهش‌ها در زمينة تاريخ تحليلي مطبوعات ايران.

نويسندة اين كتاب دكتر ناصرالدين پروين از اساتيد ايراني متخصص در روزنامه‌نگاري كه در اروپا اختصاصاً به تحقيق در باب پيشينة نشريات ايران مي‌پردازد. اين اثر مشتمل بر چند مجلد خواهد بود كه تاكنون دو جلد آن جزو انتشارات مركز نشر دانشگاهي به طبع رسيده و مجلدات ديگر در دست ويرايش و يا تدوين است. مباحث مهم جلدهاي منتشر شده را مي‌توان به شرح زير خلاصه نمود: جلد اول: تاريخچة روزنامه‌نويسي ايراني از آغاز پيدايش اين رشته تا پايان عصر ناصري. در آغاز كتاب از سابقة روزنامه‌نگاري در كشورهاي اروپايي سخن رفته و سپس به شرح پيدايش روزنامه‌هاي فارسي زبان در شبه قارة هند توجه نموده است. در اينجا نخست به موضوع روزنامه‌نگاري فارسي در بنگال و سپس به كشور هند در ميانة سال‌هاي 1253 تا 1293ق پرداخته است. در سال 1253ق به فرمان حكمران انگليسي هند، استفاده از زبان فارسي در شبه قاره ممنوع شد ليكن به رغم اين ممنوعيت روزنامه‌هاي فارسي همچنان در هند تا سال‌ها بعد انتشار يافتند.

قسمت دوم جلد نخست به گزارش روزنامه‌نگاري در ايران و شروع آن از عصر محمدشاه و تشريح اوضاع اقتصادي و اجتماعي اين دوران اختصاص يافته است. رونامه‌نگاري در عصر ناصرالدين شاه، تأسيس روزنامة وقايع اتفاقيه، ساير روزنامه‌هاي عصر ناصري، بررسي شخصيت محمدحسن خان اعتمادالسلطنه وزير انطباعات عصر ناصري و روزنامه‌هايي كه منتشر كرده از ديگر مباحث اين مجلد است.

جلد دوم ادامة مجلد پيشين است و در موضوع «بحران آزادي» و حاوي مقدمه، بيست و چهار فصل و يك فصل پاياني است. از موضوعات مهم اين جلد: زمينه‌ها و نظام مطبوعاتي دورة مظفري، تاريخچة روزنامه‌ها و مجله‌ها، تاريخچة روزنامه‌هاي برون مرزي، قوانين مطبوعات، روزنامه‌هاي پايتخت و شهرستان‌ها، مطبوعات طنز و كاريكاتور، روزنامه‌هاي غير فارسي ايران و چاپخانه‌ها است و در آخر كتاب اولين قانون مطبوعات ايران به عنوان پيوست كتاب به طور كامل آورده شده است.

تاريخ روزنامه‌نگاري ايرانيان با سبكي علمي و تبويب صحيح نگاشته شده و اثري مستند است و نويسنده منابع و مآخذ خود را به دقت تعيين كرده و در ذيل صفحات نشان داده است.

 

مآخذ:

  1. پروين، ناصرالدين. تاريخ روزنامه‌نگاري ايرانيان. دو مجلد، تهران: مركز نشر دانشگاهي، 1379.
    سیدعلی آل‌داود