Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

تخت‌سليمان، مجموعه‌اي از آثار باستاني و تاريخي پيرامون درياچه‌اي در جنوب آذربايجان غربي نزديك مياندوآب. بر اساس كاوش‌هاي باستان‌شناسي و روايت‌هاي تاريخي از شهرهاي مقدس دوران باستان به ويژه ساسانيان* و برخوردار از آتشكده* موسوم به آذرگشنسب (آتش پادشاهي) بوده1 است. در نام تاريخي آن اختلافات نظر است و آن را گنزگ، [1]گزن، [2] شيز [3](معرب جيس[4])2 در دوران باستان و ستوريق (ستروق) دوران ايلخانان* دانسته‌اند.3

خرابه‌هاي تخت سليمان كه درون باروي خشتي با 38 برج و طول 380 متر و عرض 300 متر در پيرامون درياچه‌اي با عمق تقريبي50 متر كه آب آن از چشمة بستر آن مي‌آيد و با نهرهايي خارج مي‌شود، قرار گرفته‌اند.4

آتشكده، كاخ‌هاي دورة ساساني، خانه‌هاي حياط‌دار، گورستان، كاخ ايوان‌دار محل تاج‌گذاري و آثاري كه به اژدها (ديوار مدور)، زندان و طويلة سليمان معروف هستند، از آثار مهم تخت‌سليمان مي‌باشند. سنگ، ساروج، خشت، كاشي، گچ‌بري‌هاي زيبا و تزئيناتي از دوران ساساني و اسلامي به ويژه دورة ايلخانان ـ كه از اعتبار ويژه‌اي برخوردار بود ـ از مشخصه‌هاي معماري ايوان‌ها، طاق‌ها، باروها، درگاه‌ها، برج‌ها و تأسيسات تخت‌سليمان مي‌باشد.5 تخت سليمان از 1234ق / ؟ م مورد توجه اروپائيان قرار گرفت و در طي 2 سده كاوش‌هاي بسياري در آنجا انجام گرفته است. نتيجة كاوش‌ها گواه اهميت آن در پيش از دوران ساسانيان مي‌باشد و به گمان برخي معبد مهري بوده است. درياچه و آتشفشان خاموش تخت‌سليمان از مظاهر زيباي طبيعي آن هستند.

 

مآخذ:

  1. كريستن‌سن، آرتور. ايران در زمان ساسانيان. ترجمة غلامرضا رشيدياسمي، تهران: 1367، دنياي كتاب، ص249.
  2. لسترنج، گي. جغرافياي تاريخي سرزمين‌هاي خلافت شرقي. ترجمة محمود عرفان، تهران: 1377، علمي و فرهنگي، ص242.
  3. مستوفي، حمدالله. نزهة القلوب. به كوشش محمد دبيرسياقي، تهران: 1336، طهوري، ص64.
  4. نجدسميعي، فرامرز. «تخت‌سليمان». در دانشنامة جهان اسلام. تهران: 1380، بنياد دايرةالمعارف بزرگ اسلامي، ج2، ص710.
  5. براي آگاهي بيشتر: سرافراز، علي‌اكبر و كياني، محمديوسف. تخت‌سليمان. تبريز: 1347، مؤسسة تاريخ و فرهنگ ايران و موسوي، محمود. راهنماي تخت سليمان. اروميه: 1365، ميراث فرهنگي.
    [1]. Ganzag

[2]. Gazn

[3]. Shiz

[4]. Gis

حسن باستانی‌راد