Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

تركاشوند، از ايلات لُر شيعي مذهب استان همدان.

نظريه‌اي مبتني بر فقه اللغة عاميانه و غير علمي وجه تسمية تركاشوندها را چنين بيان مي‌كند: تركاشوندها لرهايي هستند كه حدود دو قرن پيش از الشتر لرستان به منطقة ترك‌نشين همدان كوچيدند و در همزيستي با تركان آن سرزمين به «ترك شوند» = تركاشوند معروف شدند.1

تركاشوندها در شهرها و روستاهاي استان‌هاي همدان، كرمانشاه، ايلام و خوزستان و دامنه‌هاي ارتفاعات شهرستان نهاوند پراكنده‌اند.2

تركاشوندها به 4 طايفة رحمتي سليماني، مليجاني و مرشدي تقسيم مي‌شوند كه هر كدام نيز به تيره‌هايي تقسيم مي‌شوند. برخي تعداد تيره‌هاي اصلي تركاشوند را 12 تيره دانسته‌اند. كوچك‌ترين واحد اجتماعي در تركاشوندها «خانواده» است.3

شمار بسياري از تركاشوندها كوچنده هستند. گروه‌هايي از آن‌ها در چند دهة اخير به علل گوناگون مانند از دست رفتن مراتع و چراگاه‌ها و ... ناگزير به اسكان در سكونت‌گاه‌هاي موقتي دهكده‌هاي اطراف شدند. تركاشوندها بين ييلاقات خود در دامنه‌هاي شمالي كوه الوند و گنجنامه... در استان همدان و قشلاقاتشان در استان‌هاي كرمانشاه و خوزستان در حال كوچند.4

تركاشوندها اكثراً دامدارند. در برخي مناطق نيز به كشاورزي و كارگري در مشاغل پائين شهري نيز سرگرم‌اند. در سال‌هاي اخير به علت اسكان اجباري اقتصاد كم رونقي دارند.5 گزارش تفصيلي 1377ش جمعيت تركاشوندهاي كوچنده را 919 خانوار و 6022 نفر تخمين زده است.6 تركاشوندها به گويش لكي صحبت مي‌كنند. برخي محققان گويش آن‌ها را ـ به واسطة همجواري با ايل كرد «جمور» ـ كردي آميخته با لغات لُري دانسته‌اند.7

 

مآخذ:

  1. برقعي، محمد. چادرنشينان دامدار ايل تركاشوند. همدان: 1356، ص 3.
  2. قراگوزلو، غلامحسين. هگمتانه تا همدان. بي‌جا، بي‌تا، ص 23-24؛ فيروزان، ت. «دربارة تركيب و سازمان ايلات و عشاير ايران»، مجموعه كتاب آگاه ايلات و عشاير. تهران: 1362، ص 24-25؛
    Ehlers, E., «The Torkashvand of western Iran», The Nomadic Peoples of Iran, edited by Richard Tapper…, London, 2002, P 177.
  3. برقعي. همان. ص 3-4؛ 
    Ehlers, ibid, P 175.
  4. برقعي. همان. ص 6؛ امان‌اللهي، سكندر. كوچ‌نشيني در ايران. تهران: 1367، ص 77.
  5. برقعي. همان. ص 27؛ 
     Ehlers, ibid, P 178, 188.
  6. سرشماري اجتماعي اقتصادي عشاير كوچنده 1377، نتايج تفصيلي كل كشور. تهران: 1378، ص 14-15.
  7. برقعي. همان. ص 3؛ فيروزان. همان. ص 19.  
معصومه ابراهیمی