Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

تلوين و تمكين: از اصطلاحات عرفاني. تلوين در لغت به معناي رنگ كردن، از حالي به حالي گشتن و دگرگوني در حالات مختلف است. تمكين به معناي جاي گرفتن و پا بر جا شدن است.1 احتمالاً حلاج نخستين صوفي‌اي است كه از اين دو اصطلاح سخن گفته است2 تلوين صفت ارباب احوال و تمكين از اوصاف اهل حقايق است. تا آن زمان كه  صوفي در سلوك است تلوين بر او غالب است، يعني. از حالي به حالي و از منزلي به منزل ديگر متبدل مي‌شود و هنگامي كه به مقصد برسد و به حقيقت دست يابد، تمكين مي‌يابد.3 سالك تا در مرحلة تلوين باشد، گاه قبض بر او چيره مي‌شود و گاه بسط4 اما صاحب تمكين به وصل رسيده و از هستي وي چيزي نمانده است. هستي او بر صفاتش غالب شده است. پس به هر صفتي كه بخواهد، متصف مي‌شود.5 اصحاب تلوين محكوم و مجبور اوامر الهي‌اند در حالي كه صاحبان تمكين مختار‌اند و سختي‌اي در انجام فرمان الهي و آن‌چه از ايشان طلب مي‌شود، احساس نمي‌كنند. امر خداوند با اراده و خواست ايشان منطبق است و نيز از سوي ديگر، خواسته و طلب آنان در دنيا، نزد خداوند پذيرفته و مقبول است. از همين رو توانايي تصرف در امور عالم دارند و خواست و اراده‌شان محقق مي‌شود.6

 

مآخذ:

  1. بيهقي، احمد بن علي. تاج المصادر. چاپ هادي عالم‌زاده، تهران: 1366- 1375ش، 2/584، 605.
  2. روزبهان، بقلي. شرح شطحيات. به تصحيح و مقدمه هانري كربن، تهران: 1344، ص619- 620.
  3. قشيري، عبدالكريم بن هوازن. ترجمه رساله قشيريه، چاپ بديع‌الزمان فروزانفر، تهران: 1361ش، 121- 122.
  4. همان، 41، 121- 122.
  5. غزالي، احمد بن محمد. سوانح. چاپ نصرالله پورجوادي، 1359ش، 52.
  6. عبادي، منصور بن اردشير. صوفي‌نامه. التصفيه في احوال المتصوفه. چاپ غلامحسين يوسفي، تهران: 1368ش، 177- 178.
     امیرحسین ساکت‌اف