Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

تهران مصور، اين نشريه در چهار دورة زماني در تهران انتشار يافت. دورة اول به صاحب امتيازي عباس نعمت از 1308-1320ش در تهران در 16 صفحه و با قطع وزيري بزرگ، روزهاي شنبه هر هفته منتشر مي‌شد. مقالات آن عمدتاً اجتماعي، تاريخي و فكاهي و شامل اخبار روز بود و به لحاظ محتوا نشرية خوبي به شمار مي‌رفت. تهران مصور در 1320ش براي مدتي تعطيل شد. اما در همين سال، دورة دوم انتشار آن با صاحب امتيازي و مدير مسئولي احمد دهقان آغاز گرديد. در اين دوره، از نشريات حزب تهران به شمار مي‌رفت و تيراژ آن به 5000 نسخه افزايش يافت و به دليل مخالفت با شوروي و حزب توده اهميت زيادي پيدا كرد. روش مجلة سياسي- اجتماعي بود. در ستون يا صفحة زير ذره‌بين، اخبار ارتش و به خصوص ركن دوم را چاپ مي‌كرد. انتشار اين نشريه تا 1329ش كه احمد دهقان در محل دفتر مجله به قتل رسيد، ادامه داشت. پس از آن دورة سوم انتشار آن با صاحب امتيازي عبدالله والا و سردبيري محمود رجاء آغاز شد كه تا 1353ش منتشر و طي اين مدت هزار شماره منتشر كرد. تيراژ تهران مصور در اوج فعاليت به 1500 نسخه مي‌رسيد كه 30% آن در تهران و بقيه در شهرستانها فروش مي‌رفت. در دورة پاياني تهران مصور، هر چند نويسندگان معروفي با آن همكاري مي‌كردند ولي مطالب مجله بي‌مايه و مبتذل بود و سياست كلي آن پيروي بي چون و چرا از سياست دولت وقت بود و از اين رو از كمك‌هاي دولتي بهره‌مند مي‌گرديد. اين نشريه در طول انتشار خود چند بار توقيف شد كه از آن جمله 1330 و 1332 و 1340ش را مي‌توان نام برد كه نشريه به دليل چاپ عكس‌هاي خلاف عفت عمومي جامعه و صور قبيحه با واكنش دستگاه حاكمه و شكايت افرادي چون سرلشكر بختيار (فرماندة نظامي تهران) روبرو شد. اما به دليل ارتباط والا با دربار اين شكايت‌ها ره به جايي نبرد. تهران مصور در اين دوره براي ادارة مجله و تأمين هزينه‌هاي آن و كسب درآمد، آن را به رجال سياسي وقت اجاره مي‌داد. علي اميني از جملة اين افراد بود كه از اين مجله به عنوان مهم‌ترين سكوي تبليغاتي خود بهره برد. هويدا، نخست‌وزير وقت، از مخالفان والا بود و والا نيز و عملكرد دولت او را مورد انتقاد قرار مي‌داد، از اين رو هويدا، علي‌رغم دستور شاه، از كمك به اين مجله و استمرار به انتشار آن سرباز زد. سرانجام تهران مصور در 1357 به دنبال پيروزي انقلاب اسلامي ايران تعطيل شد. دورة چهارم نشر آن بعد از پيروزي انقلاب و مربوط به 1357 و 1358ش است كه پس از مدتي تعطيلي دوباره به صاحب امتيازي والا و سردبيري مسعود بهنود منتشر شد وبه كار خود ادامه داد تا اين‌كه شوراي انقلاب فرهنگي با تصويب لايحة مطبوعات در تابستان 1358ش، از انتشار آن به دليل وابستگي به ساواك ممانعت به عمل‌ آورد.

 

مآخذ:

مطبوعات عصر پهلوي به روايت اسناد ساواك. كتاب اول، مجلة تهران مصور، تهران: 1379؛ تاريخ چاپ و چاپخانه در ايران. ص328؛ اسنادي از مطبوعات و احزاب دورة رضاشاه. ص106؛ اسناد مطبوعات ايران. ج1، 2، 3، 4، ص136، 140، 162، 346، 350، 414، 497، 929. 

نادره جلالی