Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

تورات، بخشي از مجموعة كتاب مقدس عبراني (متن مقدس يهود)، كه در مجموعه‌اي بزرگ‌تر، كتاب مقدس با نام عهد قديم آمده است. تورات شامل 5 كتاب يا سفر اول عهد قديم (اسفار خمسه) به نام‌هاي: پيدايش، خروج، اعداد، لاويان و تثنيه است.1

سنت يهود، تورات را به حضرت موسي (ع)، نسبت مي‌دهد.2 اما پژوهشگران معتقدند كه اسفار پنجگانة تورات، چند سده بعد از موسي (ع) نوشته شده‌اند و انتساب آن‌ها را به موسي (ع) را انكار مي‌كنند.3 امروزه بسياري از علماي يهودي نيز پذيرفته‌اند كه تورات نتيجة بسط و تفسير 10 فرمان الهي است كه خداوند در طور سينا بر موسي (ع) نازل كرد و به‌وسيلة علما و روحانيون بني‌اسرائيل در دورة بعد از اسارت بابلي نوشته شد.4 نقادي‌هاي تاريخي و ادبي، بيانگر تمايز بارز «اسفار خمسه» نسبت به بخش‌هاي ديگر عهد قديم است، هم از جهت زباني، و هم اينكه تورات حاوي 10 فرمان است؛5 زيرا 10 فرمان مبناي شريعت يهود است و ديگر بخش‌هاي عهد قديم حولِ محور آن مي‌چرخند.6 از سوي ديگر، آن‌را «عهدنامة سينا» نيز مي‌نامند، به اين معنا كه نخستين عهدي بود كه خداوند با بني اسرائيل، به عنوان قوم برگزيدة خود بست و از آن جهت كه عهدنامة مزبور، حاوي اوامر و قوانين و رسوم الهي و بيانگر تاريخ قوم بني اسرائيل و فعاليت‌هاي قضات، پادشاهان و پيامبران است.7

نكتة قابل توجه اين است كه در تورات، احكام اخلاقي بسيار كمتر از احكام فقهي، مورد توجه قرار گرفته است.8

اسفار پنجگانة تورات به قرار زيرند:

سفر پيدايش كهن‌ترين سند تاريخي جهان است كه به شرحي دقيق و مبسوط از نحوة خلقت جهان آفرينش، مي‌پردازد و وقايع تاريخي از آدم (ع) تا دورة نوح (ع) را پي مي‌گيرد و پس از آن به شرح احوال ابراهيم و نحوة شكل‌گيري قوم بني‌اسرائيل مي‌پردازد.9 سفر خروج بيان وقايع زندگي قوم بني‌اسرائيل در مصر و توصيف دوران اسارت آنان است و از ظهور موسي در ميان قوم و خروج آن‌ها از مصر، سخن مي‌گويد. سفر لاويان در بيان احكام و دستورهاي ديني است كه از سوي موسي (ع) براي قوم مشخص شده و به حوادث تاريخي، توجهي نمي‌كند. سفر اعداد با يك سرشماري براي ارزيابي قدرت جنگي، آغاز مي‌شود و سپس به بيان احكام و دستورهاي ديني مي‌پردازد و سرانجام در سفر تثنيه كمتر حوادث تاريخي به چشم مي‌خورد و در آن بيشتر سخنان قبلي موسي (ع) تكرار شده است.10

 

مآخذ:

  1. كتاب مقدس. به همت انجمن پخش كتب مقدسه، 1977 و نيز ر.ك. بولس، بايسم. الكتاب المقدس. بيروت: دارالمشرق، 1994م، ص 59.
  2. ايدران، محمد بدران. التوراة. بيروت: دارالانصار، 1979، ص 8.
  3. اسپينوزا، باروخ. «مصنف واقعي اسفار پنج‌گانه». ترجمة عليرضا آل‌بويه، فصلنامة هفت آسمان. قم: 1376، ش 1، ص 95-97.
  4. همان. ص 101.
  5. Encyclopedia of Religion. ed. M, Eliade. New York: Macmilan Publishing Company, 1987, Vol XII, P. 557.
  6. هلي، هنري. راهنماي كتاب مقدس. ترجمة جسيكا باباخاميان، سابرينا بدليان و ادوارد عيسي‌بيك، به كوشش ساروخاچيكيان، تهران: ص 99.
  7. Encyclopedia of Religion. Vol XII, PP. 558-560.
  8. سليماني اردستاني، عبدالرحيم. كتاب مقدس. قم: انجمن معارف اسلامي ايران، 1382، ص 87.
  9. همان. ص 76.
  10. همان. ص 79-80.
    محبوبه هادنیا