Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

هامون جازموريان، درياچه‌اي شور و فصلي با مختصات جغرافيايي َ11 ْ27 تا َ41 ْ27 عرض شمالي و َ4 ْ58 تا َ00 ْ59 طول شرقي1 كه نيمي از آن در شهرستان ايرانشهر (از استان سيستان و بلوچستان) و نيمي ديگر در شهرستان كهنوج (از استان كرمان) قرار دارد.2 رودهاي بمپور از شرق و هليل‌رود از غرب با شاخه‌هاي فرعي و نيز چند رودخانه و آبريز ديگر به اين درياچه سرازير مي‌شوند.3

حوضة آبريز جازموريان با مساحت 69600 كمـ مربع مهم‌ترين حوضة آبريز كرمان و يكي از حوضه‌هاي مهم آبريز سيستان و بلوچستان است كه بين رشته‌ كوه‌هاي بشاگرد در جنوب و جبال ‌بارز در شمال قرار دارد.4 كاهش ريزش‌هاي جوي، تبخير زياد و افزايش درجة حرارت، موجب خشك شدن درياچه در برخي از فصل‌هاي سال مي‌شود. همچنين كاهش منابع آبي درياي ايجاد شده در قديم، امروز موجب پيدايش باتلاقي به گستردگي 16 تا 18 هزار كيلومتر شده كه وسعت آن تحت تأثير ميزان ريزش باران و برف در كانون‌هاي آبگير اين حوضه و رگبارهاي سيل‌آسا، متغير است.5 در حال حاضر درياچة جازموريان داراي 1095 كيلومتر مربع وسعت و درازاي آن از شمال به جنوب 52 كيلومتر و ارتفاع سطح آن از دريا 355 متر است.6 وسعت اين درياچه را در مواقع پر آبي تا 1735 كيلومتر مربع نيز نوشته‌اند.7 تحقيقات زمين‌شناختي و جغرافيايي نشان مي‌دهد كه چالة جازموريان در عصر يخبندان به وسيلة درياچه‌اي بزرگ و متغيير پوشيده بوده است.8

 

مآخذ:

  1. سازمان نقشه‌برداري كشور. اطلس زمين‌شناسي (اطلس ملي ايران). نگارش دوم، تهران: سازمان نقشه‌برداري كشور (سازمان مديريت و برنامه‌ريزي كشور)، 1382، ص 11-12.
  2. سازمان نقشه‌برداري كشور. نقشه تقسيمات كشوري. تهران: سازمان نقشه‌برداري كشور (سازمان مديريت و برنامه‌ريزي كشور)، 1383.
  3. سازمان پژوهش‌ و برنامه‌ريزي آموزشي. جغرافياي استان سيستان و بلوچستان. چ 3، تهران: شركت چاپ و نشر كتا‌ب‌هاي درسي ايران، 1381، ص 28.
  4. جعفري، عباس. گيتاشناسي ايران. ج 2، رودها و رودنامة ايران، چ 2، تهران: گيتاشناسي، 1379، ص 46.
  5. همان. ص 50؛ سازمان پژوهش‌ و برنامه‌ريزي آموزشي. جغرافياي استان كرمان. چ 5، تهران: شركت چاپ و نشر كتا‌ب‌هاي درسي ايران، 1383، ص38-37.
  6. جعفري، عباس. گيتاشناسي ايران. ج 3، دايرة‌المعارف جغرافيايي ايران، چ 1، تهران: گيتاشناسي، 1379، ص 1320.
  7. اطلس زمين‌شناسي. همان. ص12.
  8. كلينسلي، دانيل. كويرهاي ايران. ترجمة عباس پاشايي، تهران: سازمان جغرافيايي وزارت دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح، 1381، ص188-185.
    کبری حکیمیان