Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

جاف، از ايلات بزرگ كرد پراكنده در مناطق كردنشين ايران، عراق و تركيه.

برخي ايل جاف را به ايل «جاواني» كردستان منتسب يا اساساً همان جاواني و نام جاف را برگرفته از جاوان دانسته‌اند.1

ايل جاف در گذشته (حدود قرن 10 و 11) اتحادية بزرگي از تمام تيره‌ها و طوايف جاف را شامل مي‌شد. بعدها دولت‌هايي، مانند صفويان، كه از تشكيل چنين اتحاديه‌اي به سبب شورش عليه خود بيمناك بودند با كوچاندن و پراكندن طوايف و تيره‌هاي بزرگْ ايل، اين اتحاديه را از هم پاشيدند. در نتيجه ايل جاف به سه شعبة جاف مرادي، جاف جوانرود و جاف گوران تقسيم شد. جوانرود و گوران كه به جاف‌هاي ايران معروفند در مناطق جوانرود و گوران كردستان و جاف مرادي كه به جاف عراق مشهورند، در كردستان عراق به سر مي‌برند.2

گروهي از مردم ايل جاف كوچرو هستند و مابقي يكجانشين شده‌اند. كوچروها در نواحي سردسير و گرمسير استان‌هاي كردستان، كرمانشاه ييلاق و قشلاق مي‌پردازند.3

جاف جوانرود به 15 تيره و طايفه مانند قبادي، باباخاني، ولدبيگي و ... تقسيم مي‌شود. جاف گوران نيز از اتحاد 7 طايفه و جاف مرادي از 32 تيره و طايفه تشكيل شده‌اند.4

هستة اصلي ايل جاف را طايفة بيگ‌زادگان تشكيل مي‌دهد. سران و رؤساي اصلي جاف (پاشايان) همگي از اين طايفه برخاسته‌اند.5

آمار متناقضي از جمعيت كل جاف‌ها در دست است. شمار كوچندگان ايل جاف در 1377ش 1323 خانوار و 7655 نفر گزارش شده است.6

مردم ايل سني مذهب‌اند و به دامپروري و به خصوص پرورش انواع بز و كشاورزي مشغولند.7

 

مآخذ:

  1. Minorsky, V. The Gūrān, London, 1943, P 81;

    جاف، حسن. «تحقيقي در مورد يك طايفة ناشناختة ايراني». بررسي‌هاي تاريخي. ش 2، س سيزدهم، خرداد و تير 1357، ص 197.
  2. سلطاني، محمدعلي. ايلات و طوايف كرمانشاهان. تهران: 1372، ص 124-126؛ فيروزان، ت. «دربارة تركيب و سازمان ايلات و عشاير ايران»، مجموعه كتاب آگاه ايلات و عشاير. تهران: 1362، ص 23.
  3. سرشماري اجتماعي، اقتصادي عشاير كوچنده 1377، جمعيت عشايري دهستان‌ها. تهران: 1378، ص 134-135.
  4. سلطاني، محمدعلي. همانجا.
  5. سلطاني، محمدعلي. همان. ص 125.
  6. سرشماري اجتماعي، اقتصادي عشاير كوچنده 1377، نتايج تفصيلي. تهران: 1378، ص 15.
  7. افشار سيستاني، ايرج. مقدمه‌اي بر شناخت ايل‌ها، چادرنشينان، و طوايف عشايري ايران. تهران: 1366، ص 1/248.
معصومه ابراهیمی