Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

جام چِلْ كليد، يا جام باطلِ سِحر، جامي برنجين يا مسين كوچك كه بر ديوارة دروني و بيروني آن سوره‌ها و آيه‌هايي از قرآن كنده و به آن چهل كليد بسيار كوچك بسته‌اند.

سوره‌ها عبارتند از «چهار قُل»، چهار سورة كافرون، اخلاص، فَلَق و ناس، كه با فعل امر «قُل» آغاز مي‌شوند، آيه‌هايي از سورة يس، آية « اِنَّ رَبِّكُمُ اللهُ الذي خَلْقَ السَمواتِ...»، سورة اَعراف و آية «و قُل جاءَ الحقُ زَهَقَ الباطِل» از سورة اَسراء و جز آن. روي هر كليد هم يك بسم‌ الله كنده يا نوشته‌اند.

از اين جام براي «چلّه‌بُري*»، يعني باطل كردن اثر سحر و جادو از دختران، زنان و زنان نازايي كه بر آنان «چِلّه افتاده» يا «چِلّه گير» (نازا وسترون) شده‌اند و بخت گشايي* و سفيدبختي دختران و زنان استفاده مي‌كرده‌اند. اين جام را با آب پاكيزه‌اي كه بر آن دعا خوانده و دميده‌اند پر مي‌كنند و بر سر آنان، يا زائويي كه دورة «زَچَگي» (چهل روز دورة نفاس بعد از زادن) را مي‌گذراند و به اصطلاح به «چِلّه دَر» و ناپاك و آسيب‌رسان است، و يا در راه گذر و چهار گوش و كنج خانه مي‌ريزند.(1)

 

 

           مآخذ:

  1. . فرهنگ عامه. تهران: آموزش و پرورش، 1356. 66 – 67.
  2. بلوكباشي، علي. «آبستني» ، دايرة المعارف بزرگ اسلامي. ج 1، 1367. 49 – 50.
  3. شهري، جعفر. طهران قديم. تهران: انتشارات معين، 1370. 1/535.
  4. قمي، عباس. مفاتيح الجنان. قم: دارالثقلين، 1378. 530 – 531. 
علی بلوکباشی