Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

جاماسب‌نامه‌ (يادگار جاماسبي‌)

رساله‌اي‌ به‌ فارسي‌، از آثار منسوب‌ به‌ مزديسنان‌ و شامل‌ چندين‌ سؤال‌ و جواب‌ كه‌ بين‌ گشتاسپ‌ شاه‌ و جاماسب‌ حكيم‌ ردّ و بدل‌ شده‌ است‌. در خلال‌ اين‌ سؤال‌ و جواب‌ها، مسائل‌ گوناگون‌ ديني‌ واخلاقي‌ مطرح‌ مي‌شود و در پايان‌ آن‌ از پيشگويي‌هايي‌ دربارة‌ سرنوشت‌ ايران‌ زمين‌ و ظهور موعودهاي‌ زرتشتي‌ (سوشيانت‌) سخن‌ مي‌رود. جاماسب‌ كه‌ در داستانهاي‌ ديني‌ و ملّي‌ قديم‌ ايران وزير گشتاسب‌ و داماد زرتشت‌ معرفي‌ شده‌ است‌، در اساطير پهلوي‌ حكيمي‌ روشن‌ بين‌ خوانده مي‌شود؛ و هموست‌ كه‌ در جنگ‌ گشتاسب‌ با ارجاسب‌ كشته‌ شدن‌ پسر و 22 برادر گشتاسب‌ را پيشگويي‌ مي‌كند.1

احتمالاً متن‌ پهلوي‌ موجود از اين‌ اثر كه‌ به‌ صورت‌ نثر و با زباني‌ شاعرانه‌ نوشته‌ شده‌، داراي‌ اصلي منظوم‌ بوده‌ است‌. تحرير پازند و ترجمة‌ فارسي‌ اين‌ كتاب‌ نيز وجود دارد.2

فصل‌ يكم‌ كتاب‌ به‌ اوضاع‌ و احوال‌ پايان‌ هزارة‌ زردشت‌ و فصل‌ دوم‌ به‌ آفت‌هاي‌ طبيعت‌ و آشوب‌ها و جنگ‌ها مي‌پردازد. فصل‌ سوم‌ آن‌ نيز گفت‌ و شنودي‌ ميان‌ اهرمزد و زردشت‌ دربارة‌ رستخيز است‌. پس‌دو فصل‌ اخير از افزوده‌هاي‌ بعدي‌ است‌.3

داستان‌ جاماسب‌نامه‌ برخلاف‌ دعوي‌ بعضي‌ از اهل‌ تحقيق‌، ظاهراً در ادوار بعد از اسلام‌ به‌ نگارش درآمده‌ است‌. با اين‌ حال‌، اصل‌ پهلوي‌ نيز دارد كه‌ به‌ نام‌ آياتكارجا مسپيك‌ (يادگار جاماسب‌) به‌اهتمام‌ مسينا[1] با شرح‌ و ترجمة‌ ايتاليايي‌ در 1939م‌ در رم‌ منتشر شده‌ است‌.4 نسخه‌ پهلوي‌ اين كتاب‌ بيشتر نسخه‌هاي‌ متأخراند. افزون‌ بر ترجمة‌ منثور فارسي‌، جاماسب‌نامه‌ و يادگار جاماسبي‌ به نظم‌ فارسي‌ نيز درآمده‌ است‌.5

 

مآخذ:

  1. مصاحب‌، غلامحسين‌. دايرة‌المعارف‌ فارسي‌. تهران‌: فرانكلين‌، 1345، ج‌1، ص‌ 720 (ذيل ‌جاماسب‌نامه‌).
  2. زرشناس‌، زهره‌. زبان‌ و ادبيات‌ ايران‌ باستان‌. تهران‌: دفتر پژوهشهاي‌ فرهنگي‌، 1382، ص‌ 60.
  3. سميعي‌، احمد. ادبيات‌ ساساني‌. تهران‌: دانشگاه‌ آزاد ايران‌، 1355، ص‌ 41.
  4. مصاحب‌، غلامحسين‌. دايرة‌المعارف‌ فارسي‌. تهران‌: فرانكلين‌، 1345، ج‌1، ص‌ 720.
  5. تفضّلي‌، احمد. تاريخ‌ ادبيات‌ ايران‌ پيش‌ از اسلام‌. به‌ كوشش‌ ژاله‌ آموزگار، تهران‌: سخن‌، 1376، ص‌ 175ـ 176.

[1]. Messina

ابوالقاسم رادفر