Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

جامع‌التمثيل، يا مجمع‌التمثيل، عنوان مجموعه‌اي از مَثَل‌ها همراه با حكايت‌هايي كه سبب و چگونگي زبانگرد شدن آن‌ها را بيان مي‌دارد.

اين كتاب را محمدعلي حبله‌رودي (یا هبله‌وردی) 1054ق/ 1644م در 28 باب از مجموعه‌اي «امثال و حكايات و كنايات و اصطلاحات» و به حروف تهجي فراهم آورده و «به دليل آيات قرآني مزيّن» کرده و در جاهاي لازم «آيات و احاديث و كلام اكابر و مشايخ» به آن‌ها افزوده است.1

در ديباچة کتاب، حبله‌رودي سلطان عبدالله پسر محمد قطب شاه، ششمين پادشاه از دودمان قطب شاهيان شيعه مذهب (حك: 918- 1091ق/ 1512- 1680م) را مؤيد خود در گردآوري مجموعة امثال و داستان‌هاي آن‌ها معرفي مي‌كند.2 از اين كتاب چاپ‌هاي سنگي متعددِ غير منقَّحي به خط نستعليق از چند خوشنويس در دست است، كه قديم‌ترين آن چاپ تهران 1276ق/ 1859م است.3 يكي از آخرين چاپ‌هاي جامع‌التمثيل كه با چند تصوير عاميانه همراه و داراي يك ديپاچه و يك مقدمه است، همراه با متن داستان‌هاي امثال و كلاً در  436 صفحه، در 1373ق/ 1953م توسط انتشارات محمدحسن علمي منتشر شده است. ديباچة کتاب (صفحه‌هاي 2 تا 7) با دیباچة كتاب مجمع‌الامثال*، اثر ديگر حبله‌رودي مشترك است، ولیکن و مقدمة مفصل آن (صفحه‌هاي 7- 57) مخصوص همين كتاب نوشته شده است.4


مآخذ:

  1. حبله‌رودي، محمدعلي. جامع التمثيل. تهران: انتشارات محمدحسن علمي، 1373ق، 7.
  2. همو، 3؛ نيز: كيا، صادق. مجمع‌الامثال. نوشتة محمدعلي هبله‌رودي، تهران: انتشارات ادارة فرهنگ عامه، 1344ش، ص5.
  3. مشار، خانبابا. فهرست كتاب‌هاي چاپي فارسي. تهران: اميركبير، 1352ش، 1/988- 989؛ حبله‌رودي، متن كتاب.
علی بلوکباشی