Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

جامع التواريخ، يا تاريخ رشيدي از بزرگ‌ترين و معتبرترين كتب تاريخ عمومي به زبان فارسي، از روزگار آدم ابوالبشر (ع) تا زمان مؤلف.1

خواجه رشيدالدين فضل‌الله همداني (د 718ق / 1318م) وزير، ‌محقق و تاريخ‌نويس مشهور دربار مغول در ح 710ق / 1310م به دستور غازان‌خان و سپس محمد الجايتو آن را نوشت.2 جلد نخست در تاريخ مغول و شامل دو فصل، جلد دوم در تاريخ عمومي عالم و حاوي دو قسمت و جلد سوم در بيان صوراقاليم و مسالك و ممالك است.3 جامعالتواريخ با وجود فراواني لغت‌هاي تركي، ‌مغولي و عربي نثر روان و ساده‌اي دارد.4 مؤلف تلاش كرده تا در نقل عبارات متكلفانه تاريخ نويسان پيش از خود مانند عطاملك جويني و ديگران نيز تلاش كرده تا حد امكان لغات دشوار و غير مشهور را حذف كند.5 بخشي از روضةالصفا تأليف ميرخواند از اين كتاب اقتباس شده است و ناسخالتواريخ محمد تقي لسان‌الملك سپهر كاشاني نيز تا حدي به تقليد طرح و اسلوب جامعالتواريخ است.6 كاترمر [1]قسمت هلاكو و بلوشه،[2] كارل يان[3] و ديگران هر يك اجزايي از آن را تصحيح و چاپ كرده‌اند.7 بهمن كريمي اين قسمت‌هاي چاپ شده را در يك جا گردآوري و منتشر كرده است. در 1373ش نيز چاپ منقحي از اين كتاب به كوشش محمد روشن و مصطفي موسوي انتشار يافت.8

 

مآخذ:

  1. نوايي، ‌عبدالحسين. متون تاريخي به زبان فارسي. تهران: سمت، 1376، ‌ص 82.
  2. مصاحب، ‌غلامحسين. دايرةالمعارف فارسي. ج 1، ص 720؛ خانلري (كيا)، زهرا. فرهنگ ادبيات فارسي. تهران: بنياد فرهنگ ايران، ‌1348، ‌ص 155.
  3. همانجا.
  4. نوايي. همانجا.
  5. بهار (ملك‌الشعرا)، محمدتقي. سبكشناسي. تهران: كتاب‌هاي پرستو، چ 4، 1355، ج 3، ص 175.
  6. حاكمي، ‌اسماعيل. گزيده‌اي از نثرهاي مصنوع و مزين. تهران: دانشگاه تهران، 1364، ص 147 و 167.
  7. مصاحب. همان. ص 721.
  8. نوايي. همانجا.

[1]. Quatremère

[2]. Blochet

[3]. K. Jahn

ابوالقاسم رادفر