Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

هيجده سال پس از برگزاري نخستين جشنوارة فيلم‌ در جهان، به همت فرخ غفاري در 1329 جشنواره‌اي از فيلم‌هاي انگليسي در تهران تشكيل شد و در جشنوارة چهارم كه در پنجم و ششم تير 1333 در سينما متروپل طغرل افشار مجموعه فيلم‌هاي كوتاه و بلندي را نمايش عمومي گذاشت. سيامك‌پور زند تشكلي با عنوان «كنگرة سينمايي ايران» را در اسفند 1333 پديد مي‌آورد و نخستين جشنوارة فيلم ايراني را با عنوان «گلريزان» بر پا مي‌كند. دكتر هوشنگ كاوسي در مهر 1337 نخستين جشنوارة فيلم تهران را برگزار و شكل اجراي آن را به آن‌چه در عرف برپايي جشنواره‌هاي جهاني جرياد دارد، نزديك‌تر كند. سيزده سال بعد از مرداد 1342 دولت نخستين جشنوارة «جهاني فيلم‌هاي هنري آموزشي تربيتي جهان‌شناسي سينمايي» را وزارت فرهنگ برپا مي‌كند. در دوره‌هاي بعد پس از آن كه هدف‌هاي فرهنگي جشنواره به طور كامل اجرا نشد، پس از چهارمين دوره (10 مرداد تا 10 شهريور 1345) برگزاريش متوقف شد و پنجمين دوره‌اش از 26 مرداد تا 9 شهريور 1347 برگزار شد. جشنوارة جهاني فيلم‌هاي آموزشي تربيتي جهان‌شناسي، چهارده دوره تا پيش از انقلاب برپا شد. جشنوارة دولتي ديگر جشنوارة بين‌المللي فيلم‌هاي كودكان در 1345 بود كه دو سال پس از تأسيس كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان از سوي ليلي ‌جهان‌آرا (امير ارجمند) زير نظر هژير داريوش شكل گرفت. در طول دوازده دورة برگزاري جشنواره، بيشترين شمار كشور شركت‌كننده در جشنواره شركت كردند. همچنين مجلة فيلم و هنر از 1348 «جشنوارة سپاس» را برگزار مي‌كند كه در واقع موفق‌ترين و طولاني‌ترين حيات برپايي جشنواره‌ها را در بخش خصوصي دارد كه شش دوره برگزار شد. نخستين جشنوارة سينماي آزاد از 18- 20 آبان 1349 در كارگاه نمايش (وابسته به تلويزيون ملي ايران) با عرضة سي‌ فيلم بر پا مي‌شود. نخستين جشنوارة جهاني فيلم تهران از تاريخ 27 فروردين 1351 آغاز به كار كرد و شش دورة اين جشنواره (24 آبان ـ 6 آذر 1356) ادامه پيدا كرد. جشنواره‌هايي كه پس از برگزاري جشنوارة جهاني فيلم تهران بر پا شده‌اند، يكي جشنوارة فيلم جوانان منطقة آسياست كه از 1352 آغاز و پنج دوره در شيراز برگزار شد و ديگري جشنوارة سينماي جوان ايران كه خاص فيلمسازان آماتور و فيلم‌هاي هشت ميلي‌متري بود، كارش را از 1353 آغاز كرد. ساير جشنواره‌ها عبارتند از: جشنواره‌هاي فيلم آگهي‌  تهران (1352)، نخستين جشنوارة فيلم‌هاي تبليغاتي (1353)، جشنوارة بين‌المللي فيلم زنان (1355)، نخستين جشنوارة سينمايي دانشجويان ايران (اصفهان‌ـ‌ 1356)، نخستين جشنوارة فيلم‌هاي موسيقي (1357).1  از جشنواره‌هاي پس از انقلاب مي‌توان نخستين جشنوارة فيلم فجر (12- 22 بهمن 1361) در تهران را نام برد كه از دورة چهارم بين‌المللي برگزار شد. دومين جشنوارة سينمايي ايران جشنوارة بين‌المللي فيلم‌هاي كودكان و نوجوانان است كه از دورة چهارم جشنوارة فيلم فجر (1364) به عنوان بخشي از جشنواره آغاز به كار كرد و پنج دوره به همين ترتيب انجام گرفت تا 1369 به شكل مستقل در اصفهان برگزار مي‌شود. جشنوارة بين‌المللي فيلم‌هاي آموزشي ـ تربيتي رشد از 1342 در تهران شروع شد و وزارت آموزش و پرورش عهده‌دار بر پايي آن است. جشنوارة هنري ـ ادبي روستا از 1365 از سوي واحد تبليغات دفتر مركزي جهاد سازندگي برپا مي‌شود. از جشنواره‌هاي آماتوري بايد به جشنوارة سينماي جوان اشاره كرد كه از 1364 تاكنون در تهران برگزار شده است. جشنوارة فيلم و عكس وحدت هم هر سال به مناسبت هفتة وحدت 12- 17 ربيع‌الاول ازسوي بخش فرهنگي بنياد مستضعفان و جانبازان در تبريز برگزار مي‌شود. جشنوارة مصلحانه در 1379 و 1380 و جشنوارة فيلم‌هاي اجتماعي آبادان در چهار دوره از 1378- 1381 و سه دورة جشنوارة سينماي حقيقت از 1379- 1381 در يزد و جشنوارة سينماي و زن در 1381 در شهركرد كه از جشنواره‌هاي محلي و منطقه‌اي است. جشنوارة مهر نيز در 1378 و 1379 در تهران برگزار شد.2 در 1381 سي جشنواره و در 1382، پنجاه و سه جشنواره ودر 1383 سي و نه جشنواره در ايران برگزار شده است.3

 

مآخذ:

  1. اميد، جمال. تاريخ سينماي ايران، 1357- 1279. تهران: روزنه، چ‌دوم، 1377، ص965ـ 985.
  2. طالبي‌نژاد، احمد. در حضور سينما. تهران: بنياد سينمايي فارابي، اول، 1377، ص87- 94.
  3. مركز اطلاع‌رساني بنياد سينمايي فارابي.
    عباس بهارلو