Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

جلايريان، سلسله‌اي از فرمانروايان بين سلطنت ايلخانان تا تيموريان (حك 740-835ق /1340-1432)1 و منتسب به ايلك نويان جلاير شاهزادة مغول.

مؤسس سلسله اميرحسن بزرگ2 از اعقاب مغولان بود كه از سوي آنان در آناتولي به حكومت پرداخت. وي با غلبه بر امراي چوپاني، بغداد را مركز قدرت خود نمود3 و به مرور بر عراق و شمال غرب ايران حكومت يافت.4

شيخ اويس پسر او با آل مظفر در فارس به جنگ پرداخت و به مرور از ايلخانان مستقل شد. پسرش سلطان احمد در جنگ با تيمور شكست خورد و به نزد مماليك مصر گريخت و با مرگ تيمور (807ق / 1405م) به بغداد بازگشت.5 يورش‌هاي تيموريان دولت جلايريان را به زوال انداخت و پس از چندي آذربايجان به دست تركمانان قراقويونلو6 افتاد و با سقوط بغداد (815ق / 1412م)7 تنها جنوب عراق براي امراي كوچك جلايري باقي ماند. با قتل اميرحسين دوم در حلّه (835ق / 1432م) عمر اين حكومت به پايان آمد. آنان تمايلات شيعي داشتند. سلمان ساوجي شاعر دربار آنان بود. مسجد جامع مرجانية بغداد يادگار آنان است.

 

مآخذ:

  1. نبئي، ابوالفضل. اوضاع سياسي و اجتماعي ايران در قرن هشتم. مشهد: دانشگاه فردوسي، 1375، ص 37.
  2. بياني، شيرين. تاريخ آل جلاير. تهران: دانشگاه تهران، 1345، ص 13.
  3. شبانكاره‌اي، محمد بن علي. مجمع‌الانساب. تصحيح ميرهاشم محدث، تهران: اميركبير، 1363، ص 275.
  4. مزاوي، ميشل. پيدايش دولت صفوي. ترجمة يعقوب آژند، تهران: گستره، 1368، ص 6.
  5. باسورث، كليفورد ادموند. سلسله‌هاي اسلامي جديد. ترجمة فريدون بدره‌اي، تهران: باز، 1381، ص 511.
  6. اقبال، عباس. تاريخ مغول. تهران: اميركبير، 1364، ص 461.
  7. سمرقندي، عبدالرزاق. مطلع السعدين و مجمع البحرين. ج 2، به اهتمام عبدالحسين نوايي، تهران: مؤسسة مطالعات و تحقيقات فرهنگي، 1372، ص 115.
کوروش صالحی