Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

جنيد بغدادي، ابوالقاسم جنيد بن محمد بغدادي (حدود 210- 297 تا 299ق) از مشايخ بزرگ و دانشمندان تصوف ايراني. وي در نهاوند يا احتمالاً بغداد تولد يافت. دركودكي به مكتب رفت و علوم متداول زمان را آموخت. كودكي با قريحه و پاك بود و از همان آغاز همة واجباتش را به جا مي‌آورد، در بغداد آبگينه مي‌فروخت و از اين راه روزگار مي‌گذرانيد.1 در هفت سالگي به تحصيل علوم ديني پرداخت. فقه را نزد «ابوعلي ثور» از بزرگان شافعي، آموخت و در اندك زماني آوازه‌اش بدانجا رسيد كه فقها به شاگرديش مباهات مي‌كردند2 در عرفان و طريقت نيز مريد بسياري كسان شد كه از آن ميان مي‌توان «حادث محاسبي» و «سَرَي سقَطَي» را نام برد. سقطي دايي جنيد بود و جنيد را در هفت سالگي با خود به مكه برد3 همنشيني و ارادت اين دو نزديك به 40 سال پاييد.4 جنيد نيز همچون بسياري ديگر از عارفان، از حسد و تنگ نظري ظاهرپرستان و متعصبان در امان نبوده است. وي بر خلاف رسم معمول برخي عرفا، عالمي آبرومند و پايبند به شريعت بود، و روش خود را منطبق با كتاب و سنّت مي‌دانست، از سخنان اوست كه هر كس، قرآن حفظ نداشته باشد و حديث ننويسد قابل پيروي نيست. نام وي در شمار راويان حديث نيز آمده است، با اين همه چندين بار به كفرش متهم كردند5 نيز او را مجبور كردند كه در صحنة دلخراش به شهادت رساندن حسين منصور حلاج شركت جويد.6 جنيد در بغداد درگذشت.

 

مآخذ:

  1. عطار، فريدالدين. تذكرةالاولياء. به كوشش نيكلسون، افست، دنياي كتاب، چاپ دوم، 7-6.
  2. بغدادي، خطيب. تاريخ بغداد. دارالكتاب العربي. بيروت: 7/242.
  3. هجويري، كشف‌المحجوب. ژوكوفسكي، تهران: طهوري، 1362ش، 161.
  4. عطار. همانجا.
  5. روزبهان بقلي شيرازي. شرح شطحيات. به كوشش هانري كربن، تهران: 1966م، 32.
  6. عطار. تذكرةالاولياء.
امیرحسین ساکت‌اف