Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

حجله، نام يكي از تابوت واره‌هاي تمثيلي در مراسم عزاداري شيعيان.

اين تابوت واره را در مناطق مختلف ايران به شكل‌هاي گوناگون مي‌سازند. تهراني‌ها آن را معمولاً از چوب و به شكل اتاقكي استوانه‌اي ستون‌دار و با سقف گنبدي يا بي‌سقف و ديواره‌دار بر روي طبقي مدور مي‌سازند و با آينه‌هاي خرد پولكي و كاغذها و گوي‌ها و پرهاي رنگارنگ مي‌آرايند.1

حجله را نماد و مظهري از «كِلّه» يا حجلة عروسي،2 به ويژة حجلة عروسي قاسم3 مي‌دانند و در مراسم عزاداري ایام عاشورا و سوگ مرگ جوانان و پهلوانان درون آن را لاله و فانوس و شمع‌هاي سياه و سفيد افروخته مي‌گذارند و در برابر مساجد و حسينيه‌ها و سرگذر محله‌ها و خانة جوانان درگذشته قرار مي‌دهند و گاهي نيز همراه دسته‌هاي سينه زن حمل مي‌كنند.4

در قم در دسته‌هاي عزا به جز حجله، حجله‌گاهي شبيه عماري بزرگ مي‌گرداندند. دورادور حجله‌گاه را با پارچة سياه مي‌پوشاندند و شبيه نعش حضرت قاسم را در جلوي آن مي‌خواباندند.5 مردم برخي از شهرهاي استان هرمزگان در روز عاشورا مراسم حجله‌گرداني و رقص حجله‌ ترتيب مي‌دهند.6 در برخي تعزيه‌ها از حجله استفاده مي‌كنند. مثلاً در تعزية «حضرت قاسم» حجله‌اي با پوشش رنگين و در تعزية «شهادت علي‌اكبر» و «حجة‌الوداع» حجله‌هايي با پوشش سياه به كار مي‌برند.7

 


مآخذ:

  1. بلوكباشي، علي. نخل‌گرداني. تهران: دفتر پژوهش‌هاي فرهنگي، 1383ش، ص29.
  2. معين، محمد. فرهنگ فارسي. تهران: اميركبير، 1357ش، ذيل «كلّه»، 3/3042.
  3. بلوكباشي، همانجا، 30.
  4. همان، نيزنك: انوري، حسن. فرهنگ بزرگ سخن. تهران: انتشارات سخن، 1381ش، ذيل حجله، 3/2474.
  5. فقيهي، علي‌اصغر. تاريخ جامع قم: تاريخ مذهبي. قم: اسماعيليان، 1350ش، 279- 280.
  6. بلوكباشي، همانجا.
  7. شهيدي، عنايت‌الله. پژوهشي در تعزيه و تعزيه‌خواني: از آغاز تا پايان دورة قاجار در تهران. با همكاري و ويرايش علمي علي بلوكباشي. تهران: دفتر پژوهش‌هاي فرهنگي، 1380، 409.
علی بلوکباشی