Skip Ribbon Commands
Skip to main content
سایت دانشنامه ایران زمین

حزب ايران نوين (1342-1353ش)، حزب سياسي دولتي.

هستة اولية اين حزب از گروهي به نام «كانون مترقي» تشكيل شد.1 پس از انتخابات مجلس بيست و يكم، با نظر محمدرضا شاه پهلوي كانون مترقي به حزب ايران نوين، تبديل شد.2

اعتقاد به قانون اساسي، نظام سلطنتي، حفظ استقلال و تماميت ارضي ايران از اصول كلي مرامنامة حزب بودند.3 اركان حزب ايران نوين عبارت بودند: از كنگره، هيئت اجرايي و دفتر سياسي و ارگان رسمي آن «نداي ايران نوين».4

حسنعلي منصور* و اميرعباس هويدا*، عطاءالله خسرواني و منوچهر كلالي به ترتيب دبيران كل حزب از تاريخ تشكيل تا انحلال آن بودند.5

اين حزب نزديك به يك دهه گروه اكثريت مجلس شوراي ملي* را شكل مي‌داد و در انتخابات مجلس بيست و دوم (1346ش) و بيست و سوم (1350ش) اكثر كرسي‌هاي نمايندگي مجلس به آنها اختصاص داشت.6 همچنين بيشتر وزيران دولت‌هاي وقت وابسته به اين حزب بودند.7 هنگام تأسيس حزب رستاخيز* (1353ش) حزب ايران نوين به همراه احزاب ديگر در اين حزب ادغام شدند.8

 

مآخذ:

  1. براي آگاهي از نحوة تأسيس و فعاليت كانون مترقي، نك: ميلاني، عباس. معماي هويدا. تهران: اختران و آتيه، 1383، ص 172-179؛ حزب ايران نوين به روايت اسناد ساواك. تهران: مركز بررسي اسناد تاريخي وزارت اطلاعات، 1380، ج 1، ص 12-17.
  2. همان. ص 18-19.
  3. صارمي شهاب، اصغر. احزاب دولتي و نقش آن‌ها در تاريخ معاصر ايران. تهران: مركز اسناد انقلاب اسلامي، 1378، ص 206-217.
  4. همان. ص 136-137.
  5. همان. ص 136.
  6. عاقلي، باقر. نخست وزيران ايران از مشيرالدوله تا بختيار. تهران: جاويدان، 1370، ص 1003 و 1004؛ قبادي، محمد. «نقش حزب ايران نوين در انتخابات دورة 22 مجلس شوراي ملي» در فصلنامة مطالعات تاريخي. س اول، ش 3، تابستان 1383، ص 239-261؛ صارمي شهاب. همان. ص 140.
  7. ميلاني. همان. ص 361-362.
  8. براي اطلاع از چگونگي تأسيس و عملكرد حزب رستاخيز، نك؛ استمپل، جان. درون انقلاب ايران. ترجمة منوچهر شجاعي، تهران: رسا، 1377، ص 54-62.
محمدمهدی موسی‌خان